Rozwód czy separacja?

Rozwód polega na definitywnym zakończeniu trwania małżeństwa. Kończy się wyrokiem Sądu, w którym Sąd rozwiązuje małżeństwo przez rozwód. Natomiast separację można określić mianem ‘niepełnego rozwodu’ albo ‘rozwodu nie do końca’.

W praktyce, sądowne orzeczenie separacji lub rozwodu daje podobne skutki. Istnieje jednak kilka podstawowych różnic między separacją a rozwodem, o których należy wiedzieć, podejmując decyzję względem dalszego trwania małżeństwa.

ROZWÓD  SEPARACJA
Pismo procesowe do Sądu – wszczynające postępowanie Pozew o rozwód. Może być pozew o rozwód bez orzekania o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego bądź pozew o rozwód z orzekaniem o winie Wniosek o separację (zgodna wola małżonków) bądź pozew o separację (brak porozumienia między małżonkami)
Przesłanki orzeczenia Zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego; brak widoku na pojednanie/porozumienie się małżonków Zupełny rozkład pożycia małżeńskiego; istnienie widoku na pojednanie się małżonków
Skutek orzeczenia Rozwiązanie małżeństwa ‘Zawieszenie’ / uchylenie małżeństwa
Zawarcie kolejnego związku małżeńskiego Po rozwodzie można zawrzeć nowy związek małżeński Separacja uniemożliwia zawarcie nowego małżeństwa, istnieje możliwość powrotu do ‘poprzedniego’ związku małżeńskiego
Kwestia nazwiska Po rozwodzie można wrócić do swojego wcześniejszego (panieńskiego) nazwiska, dopełniając wszystkich formalności w Urzędzie Stanu Cywilnego w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie Po orzeczeniu separacji nie można wrócić do swojego wcześniejszego (panieńskiego) nazwiska
Koszty wszczęcia postępowania sądowego Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600,00 zł. Wniosek o orzeczenie separacji (zgodny) – 100,00 zł.

bądź pozew o orzeczenie separacji (sporny) – 600,00 zł.

Szybkość postępowania sądowego Rozwód może zakończyć się na pierwszej rozprawie, gdy małżonkowie nie chcą orzekania o winie w rozkładzie pożycia i nie mają wspólnych małoletnich dzieci.

Jednak rozwód może trwać znacznie dłużej gdy małżonkowie chcą dochodzić kwestii winy rozkładu pożycia i nie są zgodni co do istotnych kwestii małoletnich dzieci

Separację można uzyskać już na pierwszej rozprawie w przypadku, gdy małżonkowie nie mają dzieci i gdy obie strony zgadzają się na takie rozwiązanie.

Natomiast w przypadku braku porozumienia bądź istnienia spornych kwestii co do wspólnych małoletnich dzieci, postępowanie może trwać dłużej

Obowiązek alimentacyjny Obowiązek płacenia alimentów przez małżonka wyłącznie winnego na rzecz byłego małżonka niewinnego nie jest ograniczony w czasie.

Obowiązek alimentacyjny ogranicza się w niektórych przypadkach do 5 lat. Chociaż istnieje możliwość wystąpienia na drogę sądową o przedłużenie tego okresu

Przesłanką obowiązku alimentacyjnego w przypadku, gdy orzeczono separację, bez wskazania wyłącznie winnego rozpadu pożycia małżeńskiego, jest niedostatek małżonka. Po stronie zobowiązanego możliwości zarobkowo – finansowe. W przypadku braku winy w procesie o separację, alimentów może żądać:

– małżonek winny wobec drugiego winnego małżonka,

– małżonek niewinny wobec drugiego niewinnego małżonka.

Nie ma ograniczeń czasowych.

Obowiązek pomocy Po rozwodzie na małżonkach nie ciąży obowiązek wspierania się i niesienia pomocy byłemu małżonkowi, z wyłączeniem aspektów alimentacyjnych opisanych powyżej Małżonkowie są zobowiązani do niesienia sobie wzajemnej pomocy w trakcie separacji
Orzeczenie Sądu Wyrok Postanowienie lub wyrok
Powrót do małżeństwa z tym samym partnerem Po rozwodzie, by ponownie wrócić do byłego małżonka, należy zawrzeć kolejny związek małżeński w Urzędzie Stanu Cywilnego Orzeczenie o separacji może ulec uchyleniu i małżeństw trwa nadal bez konieczności zawierania kolejnego związku małżeńskiego w Urzędzie Stanu Cywilnego

Podobieństwa między separacją i rozwodem

Władnym do orzekania o rozwodzie i separacji jest Sąd Okręgowy jako Sąd I instancji.

Po rozwodzie, jak i orzeczeniu separacji między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa a majątek wspólny z okresu trwania związku małżeńskiego powinien ulec podziałowi.

Małżonkowie nie dziedziczą po sobie z ustawy. Mogą być powołani do spadku wyłącznie na mocy testamentu.

Sąd orzeka również w kwestii alimentów na dzieci oraz odnośnie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi rozstających się małżonków i o kontaktach z dziećmi.

Sąd musi orzec, w jaki sposób małżeństwo po separacji lub rozwodzie ma korzystać ze wspólnego mieszkania.

Czytaj więcej

bullying-959433_960_720

Przestępstwa związane ze zjawiskiem przemocy w rodzinie – znęcanie się (art. 207 k.k.)

Kto znęca się fizycznie lub psychicznie nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 ( art. 207 § 1 k.k.). Jeżeli czyn określony powyżej połączony jest ze stosowaniem szczególnego okrucieństwa, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Natomiast, jeżeli następstwem czynu określonego w poprzednich paragrafach jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

Przestępstwo znęcania się nad rodziną ścigane jest z urzędu, tzn. bez konieczności składania jakichkolwiek wniosków przez osoby pokrzywdzone, jednakże ze względu na jego szczególny charakter często przestępstwo to zostaje ujawnione dopiero po zasygnalizowaniu tego faktu przez ofiarę przemocy domowej. Zjawisko przemocy w rodzinie może również przyjmować m.in. postać:
– naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju zdrowia (art. 157 k.k.),
– groźby bezprawnej (art. 190 k.k.),
– naruszenia nietykalności cielesnej (art. 217 k.k.),
– zgwałcenia (art. 197 k.k.),
– niszczeniu lub uszkodzeniu mienia (art. 288),
– a także inne zachowania, które są określone w Kodeksie karnym – w zależności od konkretnej sytuacji.

Przedmiotem ochrony z art. 207 k.k. jest rodzina oraz jej prawidłowe funkcjonowanie. Prawo chroni zdrowie oraz bezpieczeństwo osobiste osób, do których zaliczamy nie tylko osoby najbliższe, ale także osoby nienależące do rodziny sprawcy, a pozostające wobec sprawcy w stałym lub przemijającym stosunku zależności, małoletni oraz osoby nieporadne ze względu na swój stan psychiczny lub fizyczny.

Katalog zachowań wypełniających pojęcie znęcania się jest otwarty i nie jest możliwe stworzenie ich zamkniętej listy, gdyż zachowania sprawców mogą przybrać każdorazowo inną postać. Koniecznym elementem do ustalenia istnienia przestępstwa znęcania się jest istnienie przewagi sprawcy nad ofiarą.Nie mówimy tutaj wyłącznie o przewadze fizycznej, ale również przewadze psychicznej, ekonomicznej, społecznej itp.

Istnieją sytuacje, w których pokrzywdzony odpiera ataki na swoją osobę. Wtedy również mamy do czynienia z przestępstwem z art. 207 k.k. Stosowane przez ofiarę przemocy środki obronne należy uznać za usprawiedliwione, ponieważ są podejmowane w obronie przed bezpośrednim, bezprawnym zamachem na jej dobro.

Pojęcie znęcania się oznacza zazwyczaj zachowanie złożone z różnych czynności naruszających różne dobra, takie jak zdrowie, wolność osobistą, cześć, czy też mienie.

Osoby, które zaznały przemocy domowej mogą uzyskać odpowiednią kwotę rekompensaty już w postępowaniu karnym. Częstokroć, w wyroku karnym zawarta jest kwota zadośćuczynienia, ale w niskiej i nieodpowiadającej rozmiarom krzywdy wysokości. Nie zamyka to drogi do dochodzenia swoich praw przed sądem cywilnym. Wystąpienie ofiary na drogę postępowania cywilnego umożliwia uzyskanie sporego zadośćuczynienia za psychiczne i fizyczne skutki znęcania się.

Czytaj więcej

Prawo dzieci do równej z rodzicami stopy życiowej

Prezentujemy nadal aktualną uchwałę Sądu Najwyższego z 16.12.1987 r., sygn. akt III CZP 91/86, która zawiera szereg wytycznych w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty.

Jedną z głównych zasad w zakresie rozstrzygania o wysokości alimentów jest fakt, że dzieci mają prawo do równej z rodzicami stopy życiowej niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie, czy też oddzielnie. Oznacza to, że rodzice powinni zapewnić dziecku warunki materialne odpowiadające tym, w jakich żyją sami.

Rodzice nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego na tej podstawie, że wykonywanie tego obowiązku stanowiłoby dla nich nadmierny ciężar. Są obowiązani podzielić się z dzieckiem nawet najmniejszymi dochodami. W szczególnych przypadkach, gdy sytuacja dziecka tego wymaga, rodzice mają obowiązek wyzbywania się posiadanego majątku bądź jego niektórych składników, aby w ten sposób podołać ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu, np. dla ratowania zdrowia dziecka. Podstawą oddalenia powództwa o zasądzenie alimentów może być tylko brak wszelkich możliwości po stronic zobowiązanego, nie zaś szczupłość środków, jakimi on rozporządza.

W przyszłości będziemy prezentować inne wytyczne wyrażone w tej uchwale, gdyż pomimo upływu czasu jej zapisy nie straciły na aktualności.

Czytaj więcej

Żądanie alimentów w trakcie trwania małżeństwa

Istnieje powszechne przekonanie, że o alimentach sąd orzeka dopiero w wyroku rozwodowym bądź orzekającym separację między małżonkami.

Jest to przekonanie błędne.

Obowiązki małżonków wynikające z założenia rodziny określa art. 23 k.r.o., zgodnie z którym małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższego pośrednio wynika obowiązek utrzymania założonej przez małżonków rodziny.

Obowiązek ten wynika również z treści art. 27 k.r.o. który stanowi, iż oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym.

Alimentacja zgodnie z art. 27 k.r.o. to zaspokajanie potrzeb rodziny, nie zaś konkretnej osoby. Ponadto może przybrać formę materialną jak i niematerialną – polegającą na osobistych staraniach o wychowanie dzieci.

Zgodnie z treścią art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie zaś z art. 133 § 1 k.r.o. rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.

money-256308_1920

W trakcie trwania małżeństwa możliwe jest zatem postępowanie o zasądzenie alimentów. Co również istotne, małżonek może domagać się przekazywania przez drugiego małżonka określonych świadczeń nie konkretnie na utrzymanie i wychowanie dzieci, ale na zaspokojenie potrzeb rodziny (ogólnie). Podstawą takiego roszczenia jest właśnie wspomniany przepis art. 27 k.r.o.

Ponadto, w przypadku gdy jeden z małżonków pozostających we wspólnym pożyciu nie spełnia ciążącego na nim obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd może nakazać, ażeby wynagrodzenie za pracę albo inne należności przypadające temu małżonkowi były w całości lub w części wypłacane do rąk drugiego małżonka (art. 28 k.r.o.).

W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 r. sygn. akt III CZP 91/86, wskazano zasady przyznawania alimentów na rzecz rodziny, zgodnie z którymi:
I. małżonek może dochodzić zaspokajania potrzeb na zasadzie art. 27 k.r.o. zarówno wtedy, gdy rodzinę tworzą małżonkowie i dzieci będące na ich utrzymaniu, jak i wtedy, gdy w rodzinie dzieci takich nie ma.
II. Rozstrzygnięcie o zaspokajaniu potrzeb rodziny następuje przez nakazanie wypłacania wynagrodzenia za pracę, które obejmuje zarówno płacę zasadniczą, jak i wszelkie dodatki, dopłaty i ekwiwalenty pieniężne, oraz rent, emerytur, a także wszelkich stałych i powtarzających się świadczeń albo innych należności.
III. Obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa albo z więzów prawnych, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie.
IV. Przez usprawiedliwione potrzeby uprawnionego rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu – odpowiedni do jego wieku i uzdolnień – prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy. Możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego określają zarobki i dochody, jakie uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swych sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś rzeczywiste zarobki i dochody. Dzieci mają prawo do równej z rodzicami stopy życiowej niezależnie od tego, czy żyją z nimi wspólnie, czy też oddzielnie.

Należności, które będzie otrzymywał małżonek uprawniony, będzie mógł spożytkować wyłącznie na potrzeby związane z utrzymaniem rodziny.

Czytaj więcej