Kiedy i jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Zgodnie z treścią przepisu art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 k.r.o.). Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (art. 133 § 3 k.r.o.).
Jeżeli dorosłe dziecko z własnej winy nie podejmuje zatrudnienia, nie kształci się, nie czyni prób, by się usamodzielnić, należy złożyć pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Jak bowiem stanowi przepis art. 138 k.r.o., w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Ponadto znaczenie ma również sytuacja finansowa rodziców. Nie można wymagać od rodziców, aby tworzyli zagrożenie własnych elementarnych podstaw bytowych, zaspokajając różne kosztowne, choć nawet usprawiedliwione okolicznościami potrzeby pełnoletniego dziecka (o ile to dziecko czyni oczywiście starania o osiągnięcie samodzielności). Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w wyroku z dnia 1 października 1998 r. (sygn. akt I CKN 853/97), obowiązek alimentacyjny rodziców obejmuje także pełnoletnie dzieci, które we właściwym czasie, tj. bezpośrednio lub wkrótce po ukończeniu szkoły średniej, studiują na wyższej uczelni. Nie można jednak a priori zakładać, że podjęcie stacjonarnych studiów zawsze wyłącza możliwość samodzielnego utrzymania się studenta, przez własną pracę zarobkową.
Nawet zatem studiujące dziecko lub też uczące się po ukończeniu szkoły zasadniczej lub średniej powinno zdawać sobie sprawę z materialnych trudności rodziców i nie obarczać ich ponad miarę koniecznością pokrywania kosztów swego utrzymania i edukacji. Dziecko powinno zaplanować swą przyszłość i kształcenie tak, by móc utrzymać się same.

feet-932346_1280
Wnosząc powództwo do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka należy powołać się na zacytowany wyżej przepis art. 133 § 3 w zw. z art. 138 k.r.o.
Podstawę prawną powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego stanowi przepis art. 138 k.r.o. To na powodzie ciąży konieczność udowodnienia faktów, z których wywodzi on skutki prawne (art. 6 k.c.), zatem należy przygotować do postępowania odpowiednie dokumenty i świadków na poparcie swego stanowiska.
W szczególności należy pamiętać, że obowiązek alimentacyjny nie ‚ustaje sam’ (tzn. nie przestaje obowiązywać z mocy prawa), tylko koniecznym jest złożenie pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Sąd musi wydać stosowne orzeczenie w tym zakresie.

Czytaj więcej

Kiedy dziecko odpowiada przed sądem dla nieletnich?

Dziecko może odpowiadać przed sądem dla nieletnich w następujących sytuacjach:

1/ Kiedy jest zdemoralizowane. Przejawem demoralizacji może być np: nadużywanie alkoholu i środków odurzających albo popełnianie innych czynów zabronionych.
W przypadku demoralizacji dolna granica wieku dziecka nie jest określona, zatem postępowanie może dotyczyć także dzieci poniżej 13 roku życia.

2/ Jeżeli popełni czyn karalny (przestępstwo, albo niektóre wykroczenia) i ma więcej niż 13 a mniej niż 17 lat (osoba, która popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 roku życia odpowiada jak dorosły, natomiast dziecko, które popełnia czyn karalny przed 13-stym rokiem, życia odpowiada na zasadach przeciwdziałania demoralizacji).
Jeżeli już odpowiadało wcześniej na zasadach opisanych w pkt 1 (demoralizacja) lub 2 (czyn karalny) i istnieje potrzeba orzeczenia w zakresie wykonywania wobec niego środków wychowawczych lub poprawczych.

fist-bump-933916_1280

Wobec nieletniego sprawcy czynu zabronionego, sąd może stosować środki wychowawcze oraz środki poprawcze.

Do środków wychowawczych należą:

1/ udzielenie upomnienia,
2/ zobowiązanie do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia,
3/ ustanowienie nadzoru odpowiedzialnego rodziców lub opiekuna,
4/ ustanowienie nadzoru organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania – udzielających poręczenia za nieletniego,
5/ zastosowanie nadzoru kuratora,
6/ skierowanie do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;
7/ orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów,
8/ orzeczenie przepadku rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego,
9/ orzeczenie umieszczenia w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej, która ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim.

Środek poprawczy stanowi orzeczenie o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym.

W postępowaniu wyjaśniającym oraz postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym nieletni może mieć obrońcę. Obrońcą może być radca prawny lub adwokat (art. 20 § 1 u.p.n. w zw. z art. 82 k.p.k.). Jest to uprawnienie nieletniego. Warto z niego korzystać.

Istnieją sytuacje kiedy nieletni musi mieć obrońcę:

W toku postępowania wyjaśniającego obrona nieletniego jest obligatoryjna w następujących sytuacjach:
a/ w sytuacji gdy interesy nieletniego są sprzeczne z interesami jego rodziców lub opiekuna (np. gdy postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte w oparciu o zawiadomienie rodziców nieletniego albo jednego z nich);
b/ w sytuacji, gdy nieletni został umieszczony w schronisku dla nieletnich.

Natomiast w postępowaniu poprawczym nieletni każdorazowo obligatoryjnie musi mieć obrońcę przed sądem.

Czytaj więcej

Ustalenie, uznanie i zaprzeczenie ojcostwa – podstawowe informacje

Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.
Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża.
Powyższe domniemania wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą zostać obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa

Co do zasady mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Trochę inaczej wyglądają terminy w przypadku, gdy mąż matki cierpi na zaburzenia psychiczne oraz w sytuacji jego ubezwłasnowolnienia.
Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka. Środkami dowodowymi mogą być dokumenty, zdjęcia, zeznania świadków itp.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.
Matka również może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża. Termin na złożenie pozwu wynosi wówczas sześć miesięcy od urodzenia dziecka.
Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.
Uwaga! Istotne są terminy!

man-933701_1920

Uznanie ojcostwa

Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie to zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa albo na mocy orzeczenia sądu.

Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.
Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym.
Można uznać ojcostwo przed urodzeniem się dziecka już poczętego. Uznanie ojcostwa nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.

Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.
Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie może być wytoczone ani przez matkę dziecka, ani przez mężczyznę, który uznał ojcostwo.

Ustalenie ojcostwa

Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec dziecka. Jednakże matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.
W pierwszej kolejności kluczowe znaczenie ma domniemanie wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.
Okoliczność, w której matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardzie prawdopodobne.
W opisywanych postępowaniach najczęściej przeprowadza się test DNA, który potwierdza pochodzenie dziecka z dozą prawdopodobieństwa grniczącego z pewnością.

Uprawnienia prokuratora

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania.

Czytaj więcej

Aspekty prawne eksmisji sprawcy przemocy w rodzinie

Jeżeli osoba bliska dopuszcza się przemocy albo w inny sposób znęca się nad rodziną, można wystąpić o orzeczenie eksmisji takiej osoby z zajmowanego wspólnie lokalu. Podstawę stanowią ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Sprawcę przemocy można eksmitować na podstawie przepisów karnych, jak i cywilnych. Obie procedury dają stosowne możliwości.

Eksmisja w postępowaniu karnym.

Zgodnie z art. 41a k.k. w przypadku skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego lub inne przestępstwo przeciwko wolności oraz w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej sąd może orzec obowiązek opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym i zakaz zbliżania się do określonych osób.
W toku postępowania (jeszcze przed skazaniem sprawcy prawomocnym wyrokiem) można złożyć wniosek o tymczasowe aresztowanie bądź dozór Policji. Zgodnie z art. 275 § 3 k.p.k. Jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkującej wspólnie ze sprawcą, zamiast tymczasowego aresztowania można zastosować dozór, pod warunkiem że oskarżony w wyznaczonym terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z pokrzywdzonym oraz określi miejsce swojego pobytu.

Eksmisja w postępowaniu cywilnym.

Eksmisja na podstawie przepisów prawa cywilnego może być przeprowadzona w ramach postępowania w trybie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy, jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania.
Obowiązek opuszczenia mieszkania może zostać orzeczony w stosunku do członka rodziny, czyli może dotyczyć różnych osób a zatem nie tylko małżonka, ale również partnera, dorosłego dziecka, rodzica itp. – jeżeli stosuje w stosunku do pozostałych domowników przemoc i czyni wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym.
Ponadto w postępowaniu cywilnym istnieje również możliwość orzeczenia eksmisji współmałżonka w wyroku rozwodowym a także po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, gdy małżonkowie nadal zamieszkują wspólnie, a dalsze zamieszkiwanie jest niemożliwe. Problem opisany został we wcześniejszych artykułach.

fear-1131143_1280

Czytaj więcej