Uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego – jakie zmiany?

W dniu 31 maja 2017 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy, dotyczące osób uprawnionych i zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego oraz wykonywania obowiązku alimentacyjnego. Nowelizacja Kodeksu karnego ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ma pomóc w bardziej efektywnym egzekwowaniu alimentów. Ustawa wprowadziła szereg zmian – różnice dotyczą głównie brzmienia art. 209 Kodeksu karnego.

Od tego momentu, zgodnie z  § 1  art. 209 Kodeksu karnego, kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jest to nowy przepis – wcześniej zaległości w wysokości 3 świadczeń i więcej nie były odrębnie regulowane.

Ponadto, nie ma już mowy o uporczywości w niespełnianiu świadczenia, więc sąd nie bada okoliczności przyczyny zaległości a sama płatność ma charakter bezwzględny. Zgodnie z § 1a, jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 naraża dodatkowo osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

handcuffs-2102488__340

Ściganie przestępstw określonych w § 1 lub 1a następuje nadal na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego.

Jeżeli pokrzywdzonemu przyznano odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a odbywa się z urzędu.

Istnieje jednak możliwość uniknięcia kary przez osobę nie wywiązującą się z obowiązku zapłaty 3 okresowych świadczeń alimentacyjnych. Zgodnie z §4 bowiem, nie podlega karze sprawca przestępstwa określonego w § 1, który w ciągu 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty. Jest to na pewno czynnik motywujący do terminowego uregulowania zaległości.

Ponadto, zgodnie z § 5 – sąd odstępuje od wymierzenia kary również, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego, sprawca przestępstwa określonego w § 1a uiścił w całości zaległe alimenty, (chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary).

Warto wspomnieć, iż obecnie około miliona dzieci nie otrzymuje okresowych świadczeń alimentacyjnych od ponad 300 tys. osób zobowiązanych do ich zapłaty. Skuteczność egzekucji zaległości komorniczych w Polsce do tej pory była jedną z najniższych w Europie i wynosiła 19,5 proc., podczas gdy w krajach Europy Zachodniej odsetek ten wynosi ok. 80 proc.

Eksperci przewidują, iż nowelizacja Kodeksu karnego w tym zakresie, przyczyni się do  wzrostu skuteczności egzekucji w zakresie świadczeń alimentacyjnych, przez co poprawi się ściągalność alimentów.

Czytaj więcej