Rozwód z winy, jak długo płaci się alimenty na małżonka po rozwodzie?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że alimentów może dochodzić ten z rozwiedzionych małżonków, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i pozostaje w niedostatku. Wysokość środków utrzymania, które powinien dostarczyć małżonek, winien odpowiadać usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że w niedostatku znajduje się ten, kto nie może własnymi siłami zaspokoić swoich
usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części; a usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 2016 r., III AUa 1455/15).

Sytuacja zmienia się, gdy uprawniony małżonek jest małżonkiem niewinnym a zobowiązany małżonek został uznany przez Sąd za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Wyżej opisana przesłanka niedostatku nie musi być wówczas spełniona. Wystarczy, że zobowiązany małżonek został uznany przez Sąd za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. W takiej sytuacji, na żądanie małżonka niewinnego, Sąd może orzec, że alimenty przysługują i ustalić ich wysokość.

Małżonek uznany winnym w rozkładzie pożycia, wówczas zobowiązany jest do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, Wydział I Cywilny z dnia 18 marca 2015 r., I ACa 5/15 wskazano, że podział ról w małżeństwie, w ramach których żona zajmowała się wychowaniem i codzienną troską o dziecko, a mąż pracując zawodowo, miał dostarczać środków utrzymania dla rodziny – w sytuacji kiedy niepracująca żona – po rozwodzie – zostaje tych środków pozbawiona i musi sama zabiegać o ich pozyskiwanie, stanowi o znacznym pogorszeniu jej sytuacji spowodowanej rozwiązaniem małżeństwa, co bez wątpienia uzasadnia alimenty na żonę po tymże rozwodzie.

W orzecznictwie przyjmuje się także, że celem wyżej wskazanej regulacji jest zapobiegnięcie sytuacji, gdzie rozwód
doprowadza do sytuacji, gdy pogarsza się w istotny sposób sytuacja materialna małżonka niewinnego, co wręcz powoduje konieczność uzyskiwania alimentów od byłego męża. Środkiem do osiągnięcia tego celu jest roszczenie przyznane małżonkowi niewinnemu o przyczynienie się małżonka uznanego za wyłącznie winnego w odpowiednim zakresie do zaspokojenia jego usprawiedliwionych potrzeb, chociażby nie znajdował się w niedostatku. Zakres, w jakim to ma nastąpić, określa z jednej strony stopień pogorszenia się sytuacji materialnej małżonka niewinnego, a z drugiej strony zasady słuszności, Dalej, w związku z omawianą kwestią, Sąd przyznaje, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie sięga – przynajmniej z reguły – tak daleko, aby miał on zapewnić byłemu małżonkowi równą stopę życiową, jednakże nie jest przy tym ograniczony do zaspokajania tylko tych usprawiedliwionych potrzeb, o których mówi art. 60 KRO w par. 1 (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2009 r., I ACa 565/09).

Wyżej opisany obowiązek dostarczenia środków utrzymania wygasa, gdy małżonek uprawniony do alimentów zawrze nowe małżeństwo. Alimenty na małżonka po rozwodzie wygasają także z upływem lat 5 od orzeczenia tego rozwodu, w sytuacji gdy zobowiązany, były małżonek nie został uznany za winnego rozkładu pożycia. Termin ten może przedłużyć Sąd ze względu na wyjątkowe okoliczności.

Alimenty na rzecz małżonka niewinnego nie mają określonego w Kodeksie terminu, z którym wygasają.

 

Radca prawny

608-436-324

Czytaj więcej

Rozwód, a odbieranie dziecka ze żłobka, przedszkola lub szkoły

Orzeczenie rozwodu w sposób formalny i definitywny kończy zawarte małżeństwo między stronami. Jeśli z małżeństwa pochodzą małoletnie dzieci, wówczas Sąd w wyroku rozwodowym ma obowiązek uregulować również sprawy dotyczące małoletnich dzieci stron.

Zasadą jest, że Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka (rodzicielski plan wychowawczy). Jeżeli rodzice wypracują wspólne stanowisko w sprawach dotyczących dziecka i będzie ono pozostawało w zgodzie z jego dobrem, wówczas sąd przychyli się do niego i władza rodzicielska oraz kontakty z dzieckiem zostaną uregulowane w taki sposób w jaki życzą sobie rodzice, zgodnie z przedłożonym do akt sprawy sądowej, planem.

Jeżeli jednak rodzice porozumienia w sprawach dziecka nie potrafią osiągnąć, wówczas, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie.

Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Sąd może przyznać władzę rodzicielską obojgu rodzicom i ustalić miejsce zamieszkania dziecka przy jednym z nich. Ponadto, na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że władza rodzicielska i prawo do kontaktu z dzieckiem są czymś zupełnie odrębnym i nie związanym ze sobą. Orzeczenie wydane w zakresie władzy rodzicielskiej nie ma bowiem bezpośredniego wpływu na kontakty z dzieckiem i odwrotnie. Nawet, gdy rodzic zostanie pozbawiony władzy rodzicielskiej, może mieć ustalone kontakty z dzieckiem.

Powyższe oznacza zatem, że ograniczenie jednego z rodziców we władzy rodzicielskiej, lub nawet zupełne pozbawienie go tej władzy, nie jest równoznaczne z tym, że rodzic nie będzie mógł widywać się z dzieckiem i nie będzie miał prawa do utrzymywania z nim kontaktów. Żeby również kontakty zostały ograniczone lub nawet zupełnie zakazane, sąd musi w tym zakresie wydać stosowne orzeczenie.

Jak zostało wskazane, na zgodny wniosek rodziców sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, w sytuacji więc, gdy między rodzicami nie ma konfliktu w zakresie widywania się z dzieckiem przez rodzica u którego dziecko stale nie mieszka, rodzice mogą wnieść o zaniechanie orzekania w zakresie kontaktów. W sytuacji takiej, rodzice samodzielnie kontakty z dzieckiem będą ustalać stosownie do okoliczności. Takie rozwiązanie pozwala więc nie tylko na elastyczne uregulowanie tych kontaktów. Wówczas, za przyzwoleniem rodzica, drugi rodzic może odbierać dziecko ze żłobka, przedszkola lub szkoły i każdorazowo rodzice mogą czynić w tym zakresie zmiany i ustalać między sobą.

Przy takich swobodnych kontaktach rodzice mogą również pomagać sobie w opiece nad dzieckiem, nic bowiem nie stoi na przeszkodzie by w ramach kontaktu dziecko zostało odebrane przez rodzica ze szkoły lub przedszkola i na przykład dopiero wieczorem odwiezione do miejsca zamieszkania przy rodzicu, z którym na co dzień przebywa.

Kontakty rodzica z dzieckiem zupełnie inaczej wyglądają natomiast, gdy uregulowane są orzeczeniem sądu bądź ugodą. Takie rozwiązanie stosowane jest zazwyczaj, gdy rodzice nie potrafią się porozumieć co do zakresu kontaktów, bądź gdy nie ufają sobie wzajemnie, że kontakty te będą prawidłowo przez każdą stronę realizowane. Orzeczenie lub ugoda pozwala egzekwować, na drodze sądowej, ustalone kontakty.

W sytuacji, gdy sąd w orzeczeniu rozwodowym ustala prawo rodzica do kontaktów w wyroku dokładnie wskazuje w jakich dniach oraz w jakich godzinach rodzic może widywać się z dzieckiem. Ponadto, szczegółowo reguluje się również kontakty w okresie wakacji, ferii zimowych, świąt, urodzin czy innych okazji, tak by dziecko mogło spędzić ten szczególny czas zarówno z jednym, jak i z drugim rodzicem.

W orzeczeniu sąd wskazuje gdzie kontakty mają być realizowane, a więc w miejscu zamieszkania dziecka czy też dziecko może być zabierane przez drugiego rodzica np. do swojego mieszkania, a także skąd dziecko będzie na kontakty odbierane.

Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby zostało ustalone, że np. kontakt z dzieckiem będzie odbywać się w każdą środę i piątek od godziny 15.00 do godziny 18.00, przy czym w piątek dziecko będzie odbierane przez rodzica na kontakt bezpośrednio ze żłobka, przedszkola lub szkoły. Jeśli jednakże odebranie dziecka na kontakt zawsze ma się odbywać z jego miejsca zamieszkania, wówczas rodzic odbierając dziecko bezpośrednio ze żłobka, przedszkola lub szkoły narusza obowiązki wynikające z orzeczenia sądu i Sąd w takim przypadku może orzec nakazanie określonej sumy pieniężnej za naruszenie ustalonych kontaktów.

Jeśli więc rodzic chce odbierać dziecko ze żłobka, przedszkola lub szkoły, a takie rozwiązanie nie zostało przewidziane przez sąd w wyroku rozwodowym i spotyka się z odmową ze strony drugiego rodzica, wówczas rodzic powinien wnieść do sądu wniosek o zmianę ustalonych kontaktów i wnosić o to, by móc odbierać dziecko z placówki oświatowej.

Czytaj więcej