Ciekawe orzeczenie – rozwód to nie powód odowołania darowizny

Rozwód obdarowanych nie jest okolicznością, która uzasadniałaby odwołanie darowizny – wynika z wyroku Sądu Rejonowego w Opocznie z 28 stycznia 2016 r. (sygn. akt I C 312/14). Sąd uznał, że rozwód to nie powód odwołania darowizny. Wobec czego teściowa nie odzyska darowanej synowej nieruchomości. Sąd w uzasadnieniu powołał się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie (sygn. akt I Aca 1100/07), że „występujące w okresie poprzedzającym rozwód konflikty, kłótnie czy spięcia nie upoważniają do obejmowania tej sytuacji mianem rażącej niewdzięczności, nawet gdyby wobec teściów jedno z małżonków posługiwało się mało eleganckimi słowami”. Z kolei cytując za Sądem Najwyższym (sygn. akt V CSK 179/11) wskazał, że „zawarcie związku małżeńskiego z zasady nie stwarza obowiązków wobec dalszej rodziny”, a „niewierność małżeńska obdarowanego małżonka, będąca zawinioną przyczyną rozwodu, nie stanowi rażącej niewdzięczności wobec darczyńców – teściów” (sygn. akt V CKN 1829/00).

Czytaj więcej

Zakaz kontaktów z dzieckiem (zakaz osobistej styczności)

Zasadą ustanowioną w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym jest utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem. Utrzymywanie kontaktów z dzieckiem jest zarówno prawem jak i obowiązkiem każdego rodzica niezależnym od władzy rodzicielskiej /pozbawienie, ograniczenie, zawiedzenie/. w szczególnych okolicznościach można jednak zakazać albo ograniczyć rodzicowi kontakty z dzieckiem.

Zakaz kontaktów z dzieckiem

Zakazać rodzicowi kontaktów (osobistej styczności) z dzieckiem może wyłącznie Sąd. Jedyną sytuacją, w której Sąd może zakazać kontaktów z dzieckiem jest ta, w której kontakty stanowiłyby poważne zagrożenie dla dobra dziecka. Nie wystarczy jednak każdy rodzaj zagrożenia, musi być to zagrożenie poważne. Ma to miejsce wtedy kiedy z kontaktami wiąże się zagrożenie życia lub zdrowia dziecka, jego prawidłowego rozwoju lub bezpieczeństwa i nietykalności cielesnej. Takie sytuacje mogą zachodzić, gdy rodzic nadużywa alkoholu, środków odurzających, stosuje przeciwko dziecku przemoc, wykorzystuje seksualnie dziecko, bądź zezwala na takie działania osobom trzecim itp. Innymi podstawami mogą być demoralizujący wpływ kontaktów z rodzicem na dziecko, wykorzystywanie kontaktów do kształtowania u dziecka postaw aspołecznych albo postaci wrogości wobec drugiego rodzica. Takie sytuacje mogą zachodzić w szczególności, gdy rodzić posługuje się dzieckiem w celu popełnienia przestępstwa, nakazuje zaniedbanie obowiązku szkolnego, uczy dziecka niewłaściwych zachowań społecznych i pochwala je.

Ważne! Samo pozbawienie władzy rodzicielskiej nie powoduje jednocześnie utraty prawa do kontaktów z dzieckiem.
iećbear-1409127_1280
Ograniczenie kontaktów z dzieckiem

O ile przesłanką zakazania kontaktów z dzieckiem jest jedynie bardzo poważne zagrożenie dobra dziecka, o tyle wszelkie inne okoliczności wiążące się z zagrożeniem dobra dziecka, mogą skutkować ograniczeniem kontaktów. Sporadyczne używanie alkoholu, prowadzenie antyspołecznego trybu życia przez rodzica, długotrwałe niewykonywanie kontaktów, może skutkować ograniczeniem tego rodzica w kontaktach z dzieckiem. Przykładem może być sytuacja kiedy przebywanie z długo nie widzianym rodzicem poza swoim miejscem zamieszkania wiąże się u dziecka z silnym stresem – w takim przypadku można zastanawiać się nad przejściowym ograniczeniem prawa rodzica do kontaktów w ten sposób aby mogły się one odbywać jedynie w miejscu zamieszkania dziecka lub/i w obecności drugiego rodzica.

Zgodnie z art. 113[2] k.r.o. ograniczenie kontaktów z dzieckiem może polegać w szczególności na:
1. zakazie spotkań z dzieckiem (osobistej styczności)
2. zakazie zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu
3. zezwoleniu na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego albo innej osoby wskazanej przez sąd
4. ograniczeniu kontaktów do określonych sposobów porozumiewania się na odległość
5. zakazie porozumiewania się na odległość.

Wskazane wyliczenie stanowi katalog otwarty. Sąd może ustanowić także inne ograniczenia, jeżeli będzie tego wymagało dobro dziecka.

Czytaj więcej

Jak przygotować się do rozprawy rozwodowej przed Sądem?

Sąd może orzec rozwód wyłącznie, gdy spełnione są przesłanki rozwodu wymienione w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Do tych przesłanek należy zupełny i trwały rozkład pożycia. Postępowanie dowodowe, w sprawach rozwodowych, ma na celu ustalenie zaistnienia wskazanych przesłanek. Rozkład pożycia między małżonkami oznacza nie tylko ustanie więzi gospodarczej i materialnej, ale również więzi psychicznej, fizycznej i uczuciowej. Wobec czego postępowanie dowodowe ingerować będzie w zasadzie w każdą sferę życia prywatnego małżonków.

Obligatoryjnym elementem w postępowaniu rozwodowym jest przesłuchanie stron postępowania. Sąd ma obowiązek przesłuchania każdego z małżonków w celu ustalenia, czy zaistniały przesłanki zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, czy nie ma widoków na utrzymanie tego małżeństwa.

Po wejściu na salę sądową, powód (osoba wnosząca pozew) zajmuje miejsce w ławie po prawej stronie sędziego, natomiast pozwany w ławie po lewej stronie sędziego.

Po otwarciu posiedzenia sąd dokonuje sprawdzenia obecności, a następnie udziela głosu stronom – najpierw powodowi, a następnie pozwanemu, w celu określenia, czy strony podtrzymują zajęte dotychczas stanowiska.

Następnie sąd dopuszcza dowody zgłoszone w sprawie w tym dowody z zeznań świadków. Jeżeli sąd wezwał świadków na termin posiedzenia, oczekują oni na korytarzu i są po kolei wzywani przez sąd w celu ich przesłuchania.

Jednak przed rozpoczęciem postępowania dowodowego w tym przesłuchania świadków, sąd zadaje stronom pytanie, czy ich zdaniem istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa. Pytanie to jest bardzo ważne, gdyż w przypadku udzielenia na nie przez strony pozytywnej odpowiedzi, sąd może skierować strony do mediacji. O ile strony są zainteresowane pojednaniem i trwaniem w małżeństwie, to będzie to dobrym rozwiązaniem, gdyż w toku mediacji można wyjaśnić sobie wiele spornych kwestii. Natomiast jeżeli celem stron jest orzeczenie rozwodu, postępowanie mediacyjne jedynie wydłuży ten proces.
Pamiętać należy, iż zadaniem sądu jest dążyć do ugodowego załatwienia sprawy w każdym stadium jego postępowania. Tym bardziej w tak ‚delikatnych’ sprawach, jakimi są sprawy rozwodowe. Jeżeli więc sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia małżeńskiego, zawiesza postępowanie.

Przepisy dotyczące postępowania w sprawie rozwodowej wskazują, iż sąd powinien odebrać od małżonków oświadczenia co do liczby, wieku i płci wspólnych dzieci, stosunków majątkowych i zarobkowych obu małżonków oraz co do treści umowy majątkowej, jeżeli małżonkowie umowę taką zawarli. Sąd, czyniąc zadość wymaganiom procesowym, zada zatem stronom pytania dotyczące wszystkich powyższych kwestii.

Informacje dotyczące liczby, wieku i płci dzieci są dla sądu istotne w kontekście orzekania o przyznaniu lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej i ustaleniu kontaktów z dziećmi, a także w przypadku zasądzania od jednego z małżonków alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Jeżeli Sąd będzie orzekał o alimentach, musi zbadać sytuację majątkową małżonków oraz wysokość ich zarobków.

Gdy Sąd będzie badał zupełny i trwały rozkład pożycia, dopytywał będzie, kiedy i dlaczego ustało pożycie. O rozkładzie pożycia decyduje całkowite ustanie więzi gospodarczej i materialnej, a także więzi psychicznej, fizycznej i uczuciowej, trzeba być gotowym na udzielenie odpowiedzi na szereg pytań dotyczących pożycia intymnego stron. W szczególności sąd może interesować, w wyniku jakich zdarzeń, zdaniem stron, rozpad pożycia nastąpił. O podobne okoliczności będzie sąd pytał również świadków.

Należy więc mieć świadomość, że jeżeli strony zgodnie nie wniosły o orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie, sąd zobowiązany jest w wyroku rozwodowym wskazać małżonka winnego rozpadu pożycia, względnie stwierdzić winę obojga małżonków.

W każdym przypadku sąd zobowiązany jest dążyć do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, dlatego nie sposób przewidzieć katalogu wszystkich pytań, jakie mogą zostać postawione w toku postępowania. Aczkolwiek sporządzając pozew można wskazać sądowi kierunek, w którym mają być zadawane pytania.

Sprawy rozwodowe nie należą do spraw prostych, gdyż wiążą się z emocjami stron, dlatego warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika np. radcy prawnego, by ktoś bez zbędnych emocji prowadził sprawę.

Czytaj więcej

Kiedy i jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Zgodnie z treścią przepisu art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 k.r.o.). Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (art. 133 § 3 k.r.o.).
Jeżeli dorosłe dziecko z własnej winy nie podejmuje zatrudnienia, nie kształci się, nie czyni prób, by się usamodzielnić, należy złożyć pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Jak bowiem stanowi przepis art. 138 k.r.o., w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Ponadto znaczenie ma również sytuacja finansowa rodziców. Nie można wymagać od rodziców, aby tworzyli zagrożenie własnych elementarnych podstaw bytowych, zaspokajając różne kosztowne, choć nawet usprawiedliwione okolicznościami potrzeby pełnoletniego dziecka (o ile to dziecko czyni oczywiście starania o osiągnięcie samodzielności). Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w wyroku z dnia 1 października 1998 r. (sygn. akt I CKN 853/97), obowiązek alimentacyjny rodziców obejmuje także pełnoletnie dzieci, które we właściwym czasie, tj. bezpośrednio lub wkrótce po ukończeniu szkoły średniej, studiują na wyższej uczelni. Nie można jednak a priori zakładać, że podjęcie stacjonarnych studiów zawsze wyłącza możliwość samodzielnego utrzymania się studenta, przez własną pracę zarobkową.
Nawet zatem studiujące dziecko lub też uczące się po ukończeniu szkoły zasadniczej lub średniej powinno zdawać sobie sprawę z materialnych trudności rodziców i nie obarczać ich ponad miarę koniecznością pokrywania kosztów swego utrzymania i edukacji. Dziecko powinno zaplanować swą przyszłość i kształcenie tak, by móc utrzymać się same.

feet-932346_1280
Wnosząc powództwo do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka należy powołać się na zacytowany wyżej przepis art. 133 § 3 w zw. z art. 138 k.r.o.
Podstawę prawną powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego stanowi przepis art. 138 k.r.o. To na powodzie ciąży konieczność udowodnienia faktów, z których wywodzi on skutki prawne (art. 6 k.c.), zatem należy przygotować do postępowania odpowiednie dokumenty i świadków na poparcie swego stanowiska.
W szczególności należy pamiętać, że obowiązek alimentacyjny nie ‚ustaje sam’ (tzn. nie przestaje obowiązywać z mocy prawa), tylko koniecznym jest złożenie pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Sąd musi wydać stosowne orzeczenie w tym zakresie.

Czytaj więcej

Kiedy dziecko odpowiada przed sądem dla nieletnich?

Dziecko może odpowiadać przed sądem dla nieletnich w następujących sytuacjach:

1/ Kiedy jest zdemoralizowane. Przejawem demoralizacji może być np: nadużywanie alkoholu i środków odurzających albo popełnianie innych czynów zabronionych.
W przypadku demoralizacji dolna granica wieku dziecka nie jest określona, zatem postępowanie może dotyczyć także dzieci poniżej 13 roku życia.

2/ Jeżeli popełni czyn karalny (przestępstwo, albo niektóre wykroczenia) i ma więcej niż 13 a mniej niż 17 lat (osoba, która popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 roku życia odpowiada jak dorosły, natomiast dziecko, które popełnia czyn karalny przed 13-stym rokiem, życia odpowiada na zasadach przeciwdziałania demoralizacji).
Jeżeli już odpowiadało wcześniej na zasadach opisanych w pkt 1 (demoralizacja) lub 2 (czyn karalny) i istnieje potrzeba orzeczenia w zakresie wykonywania wobec niego środków wychowawczych lub poprawczych.

fist-bump-933916_1280

Wobec nieletniego sprawcy czynu zabronionego, sąd może stosować środki wychowawcze oraz środki poprawcze.

Do środków wychowawczych należą:

1/ udzielenie upomnienia,
2/ zobowiązanie do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia,
3/ ustanowienie nadzoru odpowiedzialnego rodziców lub opiekuna,
4/ ustanowienie nadzoru organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania – udzielających poręczenia za nieletniego,
5/ zastosowanie nadzoru kuratora,
6/ skierowanie do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;
7/ orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów,
8/ orzeczenie przepadku rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego,
9/ orzeczenie umieszczenia w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej, która ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim.

Środek poprawczy stanowi orzeczenie o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym.

W postępowaniu wyjaśniającym oraz postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym nieletni może mieć obrońcę. Obrońcą może być radca prawny lub adwokat (art. 20 § 1 u.p.n. w zw. z art. 82 k.p.k.). Jest to uprawnienie nieletniego. Warto z niego korzystać.

Istnieją sytuacje kiedy nieletni musi mieć obrońcę:

W toku postępowania wyjaśniającego obrona nieletniego jest obligatoryjna w następujących sytuacjach:
a/ w sytuacji gdy interesy nieletniego są sprzeczne z interesami jego rodziców lub opiekuna (np. gdy postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte w oparciu o zawiadomienie rodziców nieletniego albo jednego z nich);
b/ w sytuacji, gdy nieletni został umieszczony w schronisku dla nieletnich.

Natomiast w postępowaniu poprawczym nieletni każdorazowo obligatoryjnie musi mieć obrońcę przed sądem.

Czytaj więcej

Ustalenie, uznanie i zaprzeczenie ojcostwa – podstawowe informacje

Jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.
Jeżeli dziecko urodziło się przed upływem trzystu dni od ustania lub unieważnienia małżeństwa, lecz po zawarciu przez matkę drugiego małżeństwa, domniemywa się, że pochodzi ono od drugiego męża.
Powyższe domniemania wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą zostać obalone tylko na skutek powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.

Powództwo o zaprzeczenie ojcostwa

Co do zasady mąż matki może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Trochę inaczej wyglądają terminy w przypadku, gdy mąż matki cierpi na zaburzenia psychiczne oraz w sytuacji jego ubezwłasnowolnienia.
Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka. Środkami dowodowymi mogą być dokumenty, zdjęcia, zeznania świadków itp.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne, jeżeli dziecko zostało poczęte w następstwie zabiegu medycznego, na który mąż matki wyraził zgodę.
Matka również może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża. Termin na złożenie pozwu wynosi wówczas sześć miesięcy od urodzenia dziecka.
Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności.
Zaprzeczenie ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka.
Uwaga! Istotne są terminy!

man-933701_1920

Uznanie ojcostwa

Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie to zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa albo na mocy orzeczenia sądu.

Uznanie ojcostwa następuje, gdy mężczyzna, od którego dziecko pochodzi, oświadczy przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, że jest ojcem dziecka, a matka dziecka potwierdzi jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy od dnia oświadczenia mężczyzny, że ojcem dziecka jest ten mężczyzna.
Uznanie ojcostwa może nastąpić także przed sądem opiekuńczym.
Można uznać ojcostwo przed urodzeniem się dziecka już poczętego. Uznanie ojcostwa nie może nastąpić po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności.

Ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa

Mężczyzna, który uznał ojcostwo, może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi. W razie uznania ojcostwa przed urodzeniem się dziecka już poczętego bieg tego terminu nie może rozpocząć się przed urodzeniem się dziecka.
Po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie może być wytoczone ani przez matkę dziecka, ani przez mężczyznę, który uznał ojcostwo.

Ustalenie ojcostwa

Sądowego ustalenia ojcostwa może żądać dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec dziecka. Jednakże matka ani domniemany ojciec nie mogą wystąpić z takim żądaniem po śmierci dziecka lub po osiągnięciu przez nie pełnoletności.
W pierwszej kolejności kluczowe znaczenie ma domniemanie wynikające z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.
Okoliczność, w której matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardzie prawdopodobne.
W opisywanych postępowaniach najczęściej przeprowadza się test DNA, który potwierdza pochodzenie dziecka z dozą prawdopodobieństwa grniczącego z pewnością.

Uprawnienia prokuratora

Powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania.

Czytaj więcej

Aspekty prawne eksmisji sprawcy przemocy w rodzinie

Jeżeli osoba bliska dopuszcza się przemocy albo w inny sposób znęca się nad rodziną, można wystąpić o orzeczenie eksmisji takiej osoby z zajmowanego wspólnie lokalu. Podstawę stanowią ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Sprawcę przemocy można eksmitować na podstawie przepisów karnych, jak i cywilnych. Obie procedury dają stosowne możliwości.

Eksmisja w postępowaniu karnym.

Zgodnie z art. 41a k.k. w przypadku skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego lub inne przestępstwo przeciwko wolności oraz w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej sąd może orzec obowiązek opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym i zakaz zbliżania się do określonych osób.
W toku postępowania (jeszcze przed skazaniem sprawcy prawomocnym wyrokiem) można złożyć wniosek o tymczasowe aresztowanie bądź dozór Policji. Zgodnie z art. 275 § 3 k.p.k. Jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkującej wspólnie ze sprawcą, zamiast tymczasowego aresztowania można zastosować dozór, pod warunkiem że oskarżony w wyznaczonym terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z pokrzywdzonym oraz określi miejsce swojego pobytu.

Eksmisja w postępowaniu cywilnym.

Eksmisja na podstawie przepisów prawa cywilnego może być przeprowadzona w ramach postępowania w trybie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy, jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania.
Obowiązek opuszczenia mieszkania może zostać orzeczony w stosunku do członka rodziny, czyli może dotyczyć różnych osób a zatem nie tylko małżonka, ale również partnera, dorosłego dziecka, rodzica itp. – jeżeli stosuje w stosunku do pozostałych domowników przemoc i czyni wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym.
Ponadto w postępowaniu cywilnym istnieje również możliwość orzeczenia eksmisji współmałżonka w wyroku rozwodowym a także po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, gdy małżonkowie nadal zamieszkują wspólnie, a dalsze zamieszkiwanie jest niemożliwe. Problem opisany został we wcześniejszych artykułach.

fear-1131143_1280

Czytaj więcej

Opieka naprzemienna – czy funkcjonuje w prawie polskim?

child-1111818_1920

 

Przez długi czas opieka naprzemienna nie była znana polskiemu Kodeksowi rodzinnemu i opiekuńczemu. Od 2009 r., kiedy to na mocy nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do polskiego systemu prawnego wprowadzono pojęcie „planu wychowawczego”, zaczęły następować niewielkie zmiany. „Plan wychowawczy” stanowił formalną przesłankę pozostawienia obojgu rodzicom po rozwodzie pełni władzy rodzicielskiej nad dzieckiem. Pełnomocnicy stron, zaczęli wprowadzać do tych porozumień zapisy, że rodzice sprawują „opiekę naprzemienną”. W praktyce jednak owa „opieka naprzemienna” nie stanowiła elementu rozstrzygnięcia sądowego, a jedynie wyraz zgodnego porozumienia rodziców. Dziecko cały czas miało jedno miejsce zamieszkania u „pierwszoplanowego” opiekuna, natomiast drugi rodzic miał jedynie zagwarantowane bardzo szerokie kontakty z dzieckiem. Wobec czego „opieka naprzemienna” nie dotyczyła stricte opieki (władzy rodzicielskiej) a jedynie była elementem kontaktów z dzieckiem.
W nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz z Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 29 sierpnia 2015 r. po raz pierwszy w przepisach pojawiły się jakiekolwiek wzmianki, dotyczące instytucji opieki naprzemiennej. Zawarte są one w następujących przepisach: art. 582[1] § 4, art. 598[22], art. 756[2] Kodeksu postępowania cywilnego. Przepisy te stanowią odesłanie do norm regulujących postępowanie w przedmiocie uregulowania kontaktów z dzieckiem stanowiące, że przepisy te stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Już sam powyższy fakt może sugerować, że w ujęciu naszego ustawodawcy kwestia opieki naprzemiennej pozostaje zagadnieniem nie tyle z zakresu opieki, co właśnie kontaktów z dzieckiem. Można zatem zaryzykować stwierdzenie, że nowe przepisy stanowią jedynie usankcjonowanie pewnej funkcjonującej praktyki sądowej i nie są żadną rewolucją.
Opisana nowelizacja niewiele zmieniła w dotychczasowym orzecznictwie. W dalszym ciągu nie będzie możliwe orzeczenie opieki naprzemiennej bez zgodnego porozumienia rodziców w tym względzie czyli bez zgodnie wypełnionego „planu wychowawczego”.
Istotne jest tutaj stanowisko Stowarzyszenia Sędziów Polskich Iustitia, które jest sceptyczne w odniesieniu do „opieki naprzemiennej” – „Piecza naprzemienna powinna być orzekana niezwykle wyjątkowo, z dużą ostrożnością w odniesieniu do konkretnego przypadku, ponieważ sąd orzekający powinien mieć pewność, iż rodzice dają gwarancję stałej współpracy we wszystkich sprawach dotyczących dziecka. Sama mediacja nie da sądowi wystarczającej podstawy do uznania, iż rodzice taką gwarancję dają. Orzeczenie o pieczy naprzemiennej na podstawie samej ugody zawartej przez strony może być obarczone dużym ryzykiem błędu, dlatego też w krajach które zdecydowały się na wprowadzenie pieczy naprzemiennej, orzeczenie tej pieczy poprzedzone jest badaniami biegłych, którzy przy pomocy technik badawczych i analizy postaw rodzicielskich oceniają czy rodzice dają zbliżone gwarancje wychowawcze oraz czy będą stale współpracować w sprawach dotyczących dziecka, a przede wszystkim, orzeczenie pieczy naprzemiennej jest zgodne z dobrem dziecka. Badania przeprowadzone w Stanach Zjednoczonych wskazują, iż około 30% wypadków orzeczenia pieczy naprzemiennej po upływie roku od daty wydania takiego orzeczenia kończy się w sądzie rodzinnym orzeczeniem, które powoduje wspólną władzę rodzicielską obojga rodziców, z ustaleniem miejsca pobytu dziecka wyłącznie u jednego z nich. Należy wskazać, iż również w Stanach Zjednoczonych piecza naprzemienna nie jest wcale regułą. Zasadą natomiast jest, że oboje rodzice mają wspólną władzę rodzicielską (joint legal custody). Takie rozwiązanie nie powoduje dyskryminacji drugiego rodzica w świetle prawa, natomiast w wielu przypadkach okazuje się orzeczeniem najlepszym z uwagi na dobro dziecka”.
Mając na względzie powyższe opieka naprzemienna w dalszym ciągu nie będzie rozwiązaniem, które sąd będzie mógł rodzicom narzucić i orzec w przypadku sporu między rodzicami. Piecza naprzemienna będzie warunkowana chęcią podjęcia przez rodziców współpracy, celem wypracowania płaszczyzny porozumienia w jaki sposób opieka ta ma być wykonywana. W braku woli podjęcia rozmów, jej wprowadzenie jest w zasadzie skazane na niepowodzenie przed sądem orzekającym.

Czytaj więcej

Pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej nad dzieckiem

Sprawowanie władzy rodzicielskiej oznacza nie tylko prawa, ale przede wszystkim obowiązki rodzica względem dziecka. Jeżeli rodzic nadużywa swoich uprawnień lub nie może podołać swoim obowiązkom, sąd może mu władzę rodzicielską odebrać.

Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy w art. 111 § 1 k.r.o. przewiduje trzy rodzaje przyczyn pozbawienia władzy rodzicielskiej:

– Niemożność wykonywania władzy rodzicielskiej z powodu trwałej przeszkody
– Nadużywanie władzy rodzicielskiej
– Rażące zaniedbywanie przez rodzica obowiązków względem dziecka.

Postępowanie w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej wszczęte zostaje na wniosek. Z powyższym wnioskiem można wystąpić, gdy zachodzą przesłanki do pozbawienia władzy rodzicielskiej.

Zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem za trwałą przeszkodę w wykonywaniu obowiązków rodzicielskich uznaje się np. zaginięcie tego z rodziców, co do którego sąd orzeka pozbawienie władzy rodzicielskiej, jego wyjazd na stałe lub nawet na czas nieokreślony za granicę, połączony z całkowitym brakiem zainteresowania dzieckiem, umieszczenie go w zakładzie karnym w celu odbycia długotrwałej kary, umieszczenie go z powodu nieuleczalnej choroby w odpowiednim zakładzie leczniczym. Ponadto o trwałej przeszkodzie w wykonywaniu władzy rodzicielskiej mówi się także, gdy rodzice przebywają razem z dzieckiem, ale np. z powodu bardzo ciężkiej i przewlekłej choroby w ogóle nie są w stanie wykonywać władzy rodzicielskiej (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2015).

Jeżeli przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej jest jedynie przemijająca, sąd może orzec zawieszenie władzy rodzicielskiej na czas trwania tejże przeszkody. Zawieszenie władzy rodzicielskiej zostanie uchylone gdy jego przyczyna ustanie.

Za nadużywanie lub zaniedbywanie wykonywania władzy rodzicielskiej uznać należy: nałóg pijaństwa rodziców; ich rozwiązły tryb życia; przestępczość; uchylanie się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka; nadmierne karcenie, zwłaszcza cielesne itp. (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2015).

Muszą to być zaniedbania rażące, a więc poważnej wagi, zagrażające prawidłowemu rozwojowi dziecka, wskazujące że dalsze wykonywanie władzy nie rokuje pozytywnej prognozy co do zapewnienia dziecku należytej opieki.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej lub jej zawieszenie może nastąpić także w wyroku orzekającym rozwód, separację, unieważnienie małżeństwa lub w wyroku ustalającym pochodzenie dziecka.

child-1311854_1280

W toku postępowania o pozbawienie władzy rodzicielskiej sąd przesłucha rodziców małoletniego dziecka, celem uzyskania informacji na temat zasadności wniosku, sposobu wykonywania przez rodziców władzy rodzicielskiej nad małoletnim, zaspokajania potrzeb małoletniego, jego rozwoju, sytuacji rodzinnej. Sąd może zgodnie z art. 216[1] k.p.c. wysłuchać także małoletnie dziecko, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala. Wysłuchanie dziecka odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.

W sprawie należy przedstawiać dowody oraz świadków na potwierdzenie okoliczności wskazanych we wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej. Z zasady niezbędnym dowodem jest opinia OZSS (Opiniodawczy Zespół Sądowych Specjalistów). Dowód ten powołany zostaje na okoliczność łączącej rodzica z dzieckiem więzi uczuciowej oraz prognozy co do prawidłowego wypełniania obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej dotyczy okoliczności mających dla rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie władzy rodzicielskiej istotne znaczenie.

Postępowanie sądu kończy się postanowieniem, od którego przysługuje apelacja do Sądu wyższego rzędu.

Należy pamiętać, że władza rodzicielska nie jest odbierana raz na zawsze. Jeżeli ustały przyczyny, dla których sąd odebrał władzę rodzicielską, może ona zostać przez sąd przywrócona.

Czytaj więcej

Odmowa zgody na rozwód porzuconego małżonka (małżonka niewinnego)

Aby rozwód był możliwy, muszą wystąpić przesłanki pozytywne oraz nie może zaistnieć żadna z przesłanek negatywnych. Należy więc wykazać, że między małżonkami nie ma już więzi emocjonalnej, fizycznej, a także gospodarczej. Jeżeli chodzi o przeszkody rozwodowe, to są nimi: dobro wspólnych małoletnich dzieci stron, żądanie rozwodu przez małżonka wyłącznie winnego rozpadowi małżeństwa, a także wszelkie inne przypadki, gdy rozwód byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 k.r.o.).

Może się jednak zdarzyć sytuacja, że pośrednio brak zgody małżonka niewinnego rozkładowi pożycia, uniemożliwi orzeczenie rozwodu. Jedną z przeszkód rozwodowych jest sytuacja, gdy rozwodu żąda małżonek, który jest wyłącznie winny rozkładowi małżeństwa.
Sądy często mają problem, jak orzec w danej sytuacji. W doktrynie wykształciły się dwa poglądy. Według jednego z nich, jeśli rozkład pożycia trwa od długiego czasu i nie ma szans na porozumienie się małżonków, to odmowa zgody na rozwód jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z drugim poglądem brak zgody na rozwód małżonka niewinnego może wynikać z ochrony trwałości założonej rodziny, a więc nie jest sprzeczny z zasadami etycznego postępowania.
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie III CKN 665/00 (LEX nr 74446) podkreślił, że „chociaż należy uszanować prawa strony niewinnej, to jej postawa (niegodzenie się na rozwód mimo upływu czasu) może budzić wątpliwości w kontekście zgodności z zasadami współżycia społecznego.”

Zgodnie z przeciwnym poglądem małżonek niewinny rozkładu pożycia ma prawo do sprzeciwienia się rozwodowi i nie pozostaje to w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Takie stanowisko zaprezentował Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie I CKN 305/01 (LEX nr 53924), wskazując, iż „odmowa zgody na rozwód małżonka niewinnego jest jego prawem”. Sąd Najwyższy podkreślił, że „długotrwałość rozłączenia nie stwarza także domniemania, że małżonek niewinny, odmawiając zgody na rozwód, kieruje się chęcią szykany w stosunku do małżonka winnego.” Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2000 r., II CKN 956/99 (LEX nr 45570).

anger-1226183_1280

Przedstawione poglądy nie pozwalają na udzielenie jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, w jakich przypadkach odmowa zgody na rozwód jest usprawiedliwiona, a w jakich sytuacjach jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Zatem kluczowe są wszystkie aspekty sprawy w kontekście tego, czy i kto ponosi winę za rozpad małżeństwa, kiedy do niego doszło, czy postawa małżonka niewinnego jest jego prawem czy sprzeczna jest z zasadami współżycia społecznego. Nie można zapominać również o poglądach odmiennych, koncentrujących się na dążeniu porzuconego małżonka do utrzymania małżeństwa, niejednokrotnie ze względów religijnych.

Czytaj więcej