Pozew o rozwód

Często otrzymujemy pytania – jak napisać pozew o rozwód. Albo prośby o wysłanie ‚wzoru’ pozwu o rozwód. Wychodząc naprzód Państwa prośbom sporządzamy dokładny opis, w jaki sposób samemu rozpocząć postępowanie o rozwód.

Informacje ogólne

Postępowanie o rozwód wszczyna się poprzez złożenie do odpowiedniego sądu pozwu rozwodowego. Pozew może złożyć każdy z małżonków. Bez znaczenia dla dalszego postępowania oraz treści wyroku pozostaje, który z nich pierwszy złożył pozew oraz bez znaczenia jest, który występuje jako ‚powód’ a który jako ‚pozwany’. Pozew należy złożyć do wydziału cywilnego Sądu Okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli przynajmniej jedno z nich nadal tam przebywa. Jeśli brak takiej podstawy, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeśli nie można ustalić miejsca zamieszkania strony pozwanej, pozew wnosi się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania powoda.

Treść pozwu o rozwód

Pozew o rozwód musi mieć formę pisemną. W pierwszej części należy wpisać miejsce i datę sporządzenia pozwu, oznaczyć sąd, do którego jest on kierowany oraz wskazać strony:
– powoda – osoba składająca pozew rozwodowy
– pozwanego – osoba, przeciwko której składany jest pozew

Należy podać następujące dane Stron:
– imiona i nazwiska
– numery PESEL
– miejsca zamieszkania

Tytuł

Należy wyraźnie zatytułować pismo. Wskazać, że jest to np. „Pozew o rozwód”, „Pozew o rozwód bez orzekania o winie”, „Pozew o rozwód z orzekaniem o winie”. W dalszej części należy sformułować swoje roszczenia i je uzasadnić popierając odpowiednimi dowodami.

Pozew bez orzekania o winie

Wnosząc pozew o rozwód, powód powinien przede wszystkim określić, czy domaga się, aby sąd wskazał, który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia, bądź też aby sąd odstąpił od orzekania o winie.

Pozew z orzekaniem o winie

Rozwód może być orzeczony z winy męża, żony lub z winy obu stron. Jeśli w pozwie nie będzie wniosku o zaniechanie orzekania o winie sąd ma obowiązek orzec, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Ustalenie winy wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego, przesłuchania świadków oraz oceną postaw i zachowań małżonków w czasie trwania związku.

Zmiana wniosku w toku rozprawy

Jeśli w pozwie rozwodowym zostanie określone, że rozwód ma być bez orzekania o winie, wniosek o zaniechanie orzekania o winie można cofnąć w każdej chwili do momentu prawomocnego wyroku rozwodowego. Oznacza to, że cofnięcie tego wniosku dopuszczalne jest nawet w postępowaniu apelacyjnym.

O czym jeszcze oprócz winy decyduje Sąd orzekający rozwód?

Wspólne małoletnie dzieci
Zgodnie z art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku orzekającym rozwód sąd zobowiązany jest rozstrzygnąć o całości spraw rodziny. Dlatego, jeśli małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, w pozwie rozwodowym powinny znaleźć się odpowiednie wnioski dotyczące:
– władzy rodzicielskiej nad dzieckiem lub dziećmi obojga małżonków
– kontaktów z dzieckiem lub dziećmi
– alimentów, czyli kwoty w jakiej każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka
– miejsca zamieszkania dziecka
Jeśli małżonkowie przebywają we wspólnym mieszkaniu, w pozwie o rozwód powinien znaleźć się wniosek o uregulowanie sposobu korzystania z tego mieszkania zarówno w trakcie trwania sprawy rozwodowej jak i po rozwodzie.

Alimenty na byłego małżonka

Bardzo ważnym, a jednocześnie często pomijanym elementem pozwu jest wniosek o alimenty od drugiego małżonka na swoją rzecz. Żądanie tych alimentów może skierować małżonek, który nie jest wyłącznie winny rozkładu pożycia i znajdujący się w niedostatku. Oznacza to, że wniosek o takie alimenty można złożyć wtedy, gdy sytuacja materialna powoda po rozwodzie ulegnie pogorszeniu. W praktyce występuje to najczęściej w sytuacji dużych dysproporcji w zarobkach małżonków lub gdy jedno z małżonków nie pracowało zawodowo, tylko zajmowało się domem i dziećmi.

Wniosek o podział majątku

W pozwie rozwodowym można zawrzeć wniosek o podział majątku wspólnego. Sąd dokona podziału tego majątku na tym etapie, pod warunkiem, że nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym. Jeżeli propozycje, co do podziału majątku są zgodne, Sąd uwzględni je i będzie o nich orzekał w postępowaniu rozwodowym. Jednak, jeżeli postępowanie dotyczące kwestii finansowych pomiędzy małżonkami będzie miało wpływ na wydłużenie sprawy rozwodowej (propozycje będą odmienne i sporne), podział majątku trzeba będzie przeprowadzić w odrębnej sprawie.

Uzasadnienie

Roszczenia zawarte w pozwie trzeba właściwie uzasadnić. Należy wyjaśnić dlaczego doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego i wykazać, że pomiędzy małżonkami nie ma już więzi emocjonalnej, fizycznej czy ekonomicznej.

Dowody

Dowodami na potwierdzenie okoliczności wskazanych w pozwie mogą być: zeznania małżonków, zeznania świadków oraz dokumenty.
Jeśli na sprawie rozwodowej mają być przesłuchani świadkowie, w pozwie należy podać ich imiona i nazwiska oraz aktualne adresy zamieszkania. Ponadto należy wskazać, na jaką okoliczność będą oni zeznawali i jakie fakty mogą potwierdzić swoimi zeznaniami.

Załączniki

– odpis skrócony aktu małżeństwa
– odpisy skrócone aktów urodzenia małoletnich dzieci
– zaświadczenia o zarobkach
– jeśli powód wnioskuje o zwolnienie od kosztów sądowych, do oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, należy dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację majątkową powoda, np. zaświadczenie o zarobkach, dokumenty potwierdzające wysokość comiesięcznych zobowiązań majątkowych
– odpis pozwu wraz z załącznikami
– wszelkie dokumenty potwierdzające fakty podane w pozwie
– potwierdzenie uiszczenia opłaty od pozwu

Podpis

Osoba składająca pozew musi go podpisać.

Ilość egzemplarzy

Pozew należy złożyć w dwóch egzemplarzach oraz dołączyć do niego załączniki. Jeden egzemplarz pozwu i załączników zostaje w sądzie, a drugi sąd wraz z załącznikami doręcza pozwanemu.

Opłata od pozwu o rozwód

Składany pozew musi być opłacony. Opłata od pozwu wynosi 600 zł. Jeżeli strona nie posiada środków finansowych na jej poniesienie, w treści pozwu powinna zawrzeć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz do pozwu dołączyć formularz – oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym.

Pełnomocnik

Przed wniesieniem pozwu warto skorzystać z pomocy radcy prawnego albo adwokata, który sprawdzi treść pozwu. Jeżeli postępowanie rozwodowe jest skomplikowane bądź w sprawie występuje spór co do wspólnych małoletnich dzieci, warto skorzystać z pomocy radcy prawnego.

Czytaj więcej

Rozwód kościelny – czy jest taka instytucja?

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że orzeczenie rozwodu to nie to samo co stwierdzenie nieważności małżeństwa. Po drugie, w Kościele rozwodów nie ma, jest natomiast w pewnych określonych przepisami prawa kanonicznego sytuacjach możliwość wnoszenia o stwierdzenie nieważności małżeństwa. Określenie „rozwód kościelny” przyjęło się i funkcjonuje w języku potocznym.

Aby sąd cywilny zakończył małżeństwo przez rozwód trzeba wykazać, iż nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Do stwierdzenia nieważności ślubu kościelnego to jednak nie wystarczy.

Poniższy wpis,  pozwoli zrozumieć na czym polega postępowanie o unieważnienie małżeństwa w Kościele, udzielając odpowiedzi na najważniejsze pytania.

Co sprawdza sąd kościelny w sprawie o unieważnienie małżeństwa?

Wyrok rozwodowy sądu cywilnego wydany na gruncie postępowania o stwierdzenie nieważności małżeństwa w kościele pełni rolę drugorzędną. Wyrok rozwodowy sądu cywilnego jest potrzebny tylko na okoliczność, że daje gwarancję, że rozkład pożycia jest ostateczny. Głównym zadaniem sądu kościelnego jest dojście do prawdy o tym, czy dane małżeństwo zostało ważnie zawarte. Sąd kościelny musi przede wszystkim skupić się na okresie bezpośrednio poprzedzającym datę zawierania małżeństwa przez strony i ocenić czy przesłanka niezdolności do zawarcia małżeństwa zaistniała i po której ze stron.

Jakie są najczęstsze przyczyny stwierdzenia nieważności małżeństwa przez Kościół?

Najczęściej strony powołują się na niezdolność z tytułu niezdolności do podjęcia istotnych obowiązków małżeńskich z przyczyn natury psychicznej. Należy zauważyć, że kiedy mówimy o przyczynach natury psychicznej, to nie należy rozumieć tego jako chorób psychicznych w medycznych jednostkach chorobowych (np. depresji, schizofrenii). To kodeksowe pojęcie kryje w sobie szereg poważnych zaburzeń psychicznych (np. alkoholizm, narkomania, zaburzenia na tle psychoseksualnym). Jest to specyficzny tytuł nieważności małżeństwa, przy rozpatrywaniu którego sąd obowiązkowo musi skorzystać z opinii biegłego psychologa, psychiatry lub seksuologa.

Czy zdrada może być przyczyną nieważności małżeństwa w Kościele?

To skomplikowane zagadnienie. Są sytuacje, gdy niewierność znalazła zastosowanie w prawie kanonicznym i doprowadziła do stwierdzenia nieważności małżeństwa. Może to być sytuacja, gdy strona wstępująca w związek małżeński, wyklucza małżeńską wierność. Wykluczenie wierności ma miejsce wówczas, gdy choćby jedna ze stron stanowczo i z wewnętrznym przekonaniem rezerwuje sobie prawo do swobodnego współżycia z innymi osobami poza małżeństwem i będąc w związku małżeńskim faktycznie zdradza małżonka.

Ile trwa postępowania o unieważnienie małżeństwa w Kościele?

Przed sądem cywilnym sprawa o rozwód może zakończyć się nawet na pierwszej rozprawie. Przed sądem kościelnym wygląda to jednak nieco inaczej. Przed sądem kościelnym sprawa nie zostanie rozpatrzona ‚niezwłocznie’. Przede wszystkim dlatego, że w procesie kościelnym badana jest dla kościoła katolickiego rzecz nadrzędna, tj. ważność sakramentu. Dlatego też sąd w momencie wydawania wyroku musi osiągnąć tzw. pewność moralną, czyli przekonanie co do tego, że małżeństwo zostało ważnie lub nieważnie zawarte. Osiągnie ją jedynie po przeprowadzeniu szeregu dowodów, jak np. przesłuchanie stron, świadków, przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego; oraz po zapoznaniu się ze stanowiskiem Obrońcy Węzła małżeńskiego. Na gruncie procesu małżeńskiego nie istnieje możliwość orzekania o winie – sąd w żadnym wypadku nie stwierdzi, że któryś z małżonków, lub obydwoje, obarczonych jest winą, za nieważnie zawarte małżeństwo. Strony w postępowaniu o unieważnienie małżeństwa skarżą ważność sakramentu małżeństwa a nie udowadniają winę, jak przed sądem cywilnym.

Czy o stwierdzenie nieważności małżeństwa przez sąd kościelny można wystąpić długi czas po orzeczeniu rozwodu przez sąd cywilny czy jedno postępowanie musi się toczyć zaraz po drugim?

Upływ czasu po zapadnięciu wyroku rozwodowego w żaden sposób nie wstrzymuje przed zbadaniem ważności małżeństwa na forum kościelnym. Nie ma więc znaczenia jaki okres czasu upłynął między rozwodem a wszczęciem postępowania o unieważnienie małżeństwa w Kościele.

Czy orzeczenie o stwierdzeniu nieważności ślubu kościelnego ma jakikolwiek wpływ na dzieci pochodzące z takiego małżeństwa?

Nie, fakt stwierdzenia nieważności małżeństwa nie ma najmniejszego wpływu na sytuację prawną dzieci. O istotnych sprawach małoletnich dzieci decyduje sąd cywilny.

Czy sąd kościelny przesłuchuje świadków?

Tak, przesłuchanie świadków jest jednym z dowodów. Lecz przesłuchanie świadka wygląda inaczej niż w postępowaniu cywilnym. Świadek po złożeniu przysięgi jest przesłuchiwany przez przewodniczącego składu orzekającego w obecności notariusza, który protokołuje całe przesłuchanie. W czynności przesłuchania świadka nie biorą udziału strony.

Kogo nie można powołać na świadka?

W szczególności osoby związane tajemnicą np. leczący lekarze nie mogą zeznawać (kan. 1548 §2 pkt. 1 prawa kanonicznego), Strona może ich jednak zwolnić z obowiązku zachowania tajemnicy na użytek procesu.

Jakie inne mogą być dowody przed sądem kościelnym oprócz świadków?

– oświadczenia stron
– przyznanie sądowe
– dokumenty publiczne oraz prywatne
– opinie biegłych
– wizje lokalne i oględziny sądowe

Czy po orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności ślubu kościelnego zawsze można wziąć kolejny ślub kościelny?

Jeżeli w trakcie procesu zapadły dwa zgodne wyroki stwierdzające, że małżeństwo zostało nieważnie zawarte – tj. przed pierwszą i drugą instancją (procedura obligatoryjnie przewiduje badanie ważności małżeństw w dwóch instancjach) – to co do zasady nie ma żadnych przeciwwskazań prawnych do zawarcia małżeństwa. Nie będzie to jednak kolejny ślub, ale pierwszy, gdyż ten, którego dotyczył proces, nigdy nie zaistniał. Zaznaczyć jednak należy, że prawo przewiduje możliwość nałożenia tzw. klauzuli zakazującej zawierania małżeństwa. W praktyce oznacza to tyle, że sąd stwierdził, że dane małżeństwo zostało nieważnie zawarte, ale osoba, na którą nałożona została klauzula może stanąć na ślubnym kobiercu dopiero po uprzednim ściągnięciu przez sąd nałożonej klauzuli.

W przypadku dalszych pytań, zapraszamy do kontaktu.

hand-83079_640

Czytaj więcej

Jak usunąć z mieszkania agresywnego męża / partnera / innych domowników?

W przypadku przemocy domowej problemem staje się zajmowanie wspólnego mieszkania ze sprawcą przemocy. Zazwyczaj kobieta nie decyduje się na odejście od agresywnego męża/partnera, jeżeli nie ma innego mieszkania, w szczególności, gdy małżonkowie/partnerzy posiadają dzieci. Z tego względu kobieta tkwi w toksycznej relacji. Nie inaczej jest w przypadku przemocy stosowanej np. przez rodziców, dorosłe dzieci czy partnera, dlatego dramat związany ze stosowaniem przemocy w niektórych przypadkach trwa wiele lat i ukryty jest w czterech ścianach domu.

Istnieją możliwości prawne, aby osobę stosującą przemoc z mieszkania skutecznie usunąć.

Obowiązek opuszczenia mieszkania może być orzeczony w postępowaniu cywilnym, na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie, swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania.
Uzyskanie orzeczenia o eksmisji w pierwszej kolejności wymaga złożenia do sądu cywilnego wniosku w którym wnioskodawca wykaże, iż orzeczenie eksmisji jest uzasadnione.
We wniosku należy powołać dowody wskazujące, iż do przemocy faktycznie dochodzi, można zatem: powołać świadków, jak również przedstawić dowody z akt policji, która wzywana była na interwencję, bądź wyniki obdukcji lekarskich. Postanowienie w przedmiocie obowiązku opuszczenia mieszkania zostaje wydane po przeprowadzeniu przez sąd rozprawy, która powinna odbyć się w terminie jednego miesiąca od dnia wpływu wniosku. Postanowienie staje się wykonalne z chwilą jego ogłoszenia, zaś jego egzekucją zajmuje się komornik.
Należy pamiętać, że w przypadku eksmisji na gruncie przepisów cywilnych, egzekucja postanowienia sądu może zostać nieco odsunięta w czasie, jeśli sprawca przemocy nie ma prawa do innego lokalu mieszkalnego. Może stanowić to problem z szybkim wykonaniem postanowienia sądu.

Usunięcie z mieszkania osoby stosującej przemoc możliwe jest ponadto w postępowaniu karnym. Procedurę eksmisji w tym trybie rozpocząć należy od zawiadomienia policji bądź prokuratury o popełnieniu przestępstwa znęcania się. Następnie należy poczekać, aż osobie oskarżonej organy ścigania postawią zarzut stosowania przemocy domowej, by następnie móc zażądać zastosowania wobec sprawcy środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania lub nakazu opuszczenia wspólnie zajmowanego lokalu mieszkalnego.
Nakaz okresowego opuszczenia mieszkania może następnie zostać orzeczony wobec sprawcy w wyroku karnym, jeżeli sąd uzna, iż dana osoba jest winna popełnienia przestępstwa znęcania się nad rodziną, warto więc być czynnym uczestnikiem takiego procesu i przystąpić do sprawy jako oskarżyciel posiłkowy. Pamiętać należy, iż obowiązek opuszczenia mieszkania jest orzekany wobec sprawcy na określony czas – zgodnie bowiem z treścią Kodeksu karnego, środek ten orzeka się w latach, od roku do lat 10 lat.
Istotne jednak jest, że w przypadku nakazu okresowego opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym orzeczonego w wyroku karnym, wykonanie tego obowiązku nie jest zależne od tego czy sprawca przemocy ma inne lokum, opuszczenie mieszkania ma nastąpić pomimo braku innego mieszkania.

Orzeczenie eksmisji wobec sprawcy przemocy możliwe jest również w wyroku rozwodowym. Zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd w wyroku rozwodowym orzeka także o sposobie korzystania z tego mieszkania przez czas wspólnego w nim zamieszkiwania rozwiedzionych małżonków. W wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, sąd może nakazać jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Pamiętać jednakże należy, iż w takim przypadku również niezbędne jest wykazanie, że współmałżonek dopuszcza się przemocy, co uzasadniać będzie orzeczenie względem niego eksmisji.

woman-228177_640

Sprawy dotyczące przemocy są trudnymi sprawami, zwłaszcza w kontekście opieszałości organów i przedłużających się postępowań. Warto w tym czasie skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który na bieżąco doradzi, co należy robić i w jaki sposób chronić się podczas wzmożonej agresji członka rodziny, którego procedura eksmisyjna dotyczy.

Warto również skorzystać z pomocy psychologicznej.

Najważniejszym jest jednak przestać się bać i zadbać o dobro własne oraz dzieci.

Czytaj więcej

Marzec – miesiąc bezpłatnych porad dla Kobiet

Miesiąc marzec – miesiącem Kobiet!
Od dnia 8 do 31 marca każda Pani może umówić się na nieodpłatną poradę prawną.

Zadzwoń i umów się na Darmową Poradę: 608 436 324 lub 792 782 082

  • Porady prawne będą udzielane z zakresu prawa rodzinnego – tematyki około rozwodowej, w szczególności:
  • Rozwód
  • Separacja
  • Podział majątku po rozwodzie
  • Alimenty
  • Władza rodzicielska nad dzieckiem
  • Kontakty z dzieckiem
  • Przemoc w rodzinie

Divorce: hands of wife and husband signing divorce documents, woman returning wedding ring

Porady będą udzielane w siedzibie Kancelarii w Opolu – ul. Ozimska 48/15.
Uprzejmie prosimy o wcześniejsze umawianie się telefoniczne.

Kontakt pod numerami telefonów: 608 436 324 lub 792 782 082
bądź przez e-mail: kancelaria@kasztajanikowska.pl

Porad będą udzielały kobiety – radczynie prawne – zajmujące się sprawami rodzinnymi na różnych płaszczyznach.

Zapraszamy wszystkie zainteresowane Panie, które chcą uporządkować swoje życie rodzinne.

rozwód2

Czytaj więcej

Co wybrać – separację bądź rozwód? – Co właściwie oznacza separacja?

Separacja może stanowić alternatywę dla małżonków, którzy z różnych powodów np. religijnych, rodzinnych nie chcą orzeczenia rozwodu. Skutki separacji poza ustaniem małżeństwa są zbliżone do skutków rozwodu.
Separacja polega na sądowym uregulowaniu faktycznego rozłączenia małżonków, bez rozwiązywania związku małżeńskiego. Separacja może być rozwiązaniem tymczasowym służącym pogodzeniu się małżonków, może również stanowić etap przejściowy przed wystąpieniem z pozwem o rozwód.

Sąd może orzec separację, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że gdy przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami (Uchwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1955 r. I CO. 5/55).
Uzyskać separację jest więc łatwiej niż rozwód, bowiem do jej otrzymania konieczne jest udowodnienie tylko jednej przesłanki, tj. zupełnego rozkładu pożycia między małżonkami (w przypadku rozwodu trzeba jeszcze udowodnić, że rozkład pożycia ma charakter trwały). W przeciwieństwie do rozwodu z żądaniem separacji może wystąpić również małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia.

hands-1246170_1280

Orzeczenie separacji może zostać orzeczone na zgodny wniosek małżonków (wniosek o separację) lub w procesie (pozew o separację).

1/ Separacja na zgodny wniosek małżonków

W sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków. Wówczas sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym. Właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy. Opłata sądowa od wniosku o separację wynosi 100 zł.
Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym przypadku następują skutki takie same, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

2/ Separacja w procesie

Jeśli nie ma zgodnego wniosku małżonków albo posiadają oni małoletnie dzieci sprawa o separację jest rozpoznawana w procesie. Postępowanie jest podobne jak w sprawach rozwodowych. Wyłącznie właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy. Opłata sądowa od pozwu o separację wynosi 600 zł. Opłata tożsama jest z opłatą, jaką należy uiścić za pozew o rozwód.
Sąd może zaniechać orzeczenia o winie tylko na zgodne żądanie małżonków. Gdy zgody małżonków nie ma – Sąd ustala winę.

Skutki orzeczenia separacji to:

– powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej
– małżonek w separacji nie dziedziczy po zmarłym małżonku,
– wpisanie wzmianki o separacji do aktu małżeństwa
– uchylenie domniemania, że dziecko urodzone przez żonę pozostającą w separacji jest dzieckiem męża

Orzekając separację sąd – tak samo jak przy rozwodzie – reguluje takie kwestie jak:

– ustalenie winy rozkładu pożycia
– ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron
– ustalenie wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz wspólnych małoletnich dzieci

W przypadku orzeczenia separacji małżonek nie ma możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska, ani nie może zawrzeć nowego związku małżeńskiego.

Istotnym jest, że pomimo orzeczenia separacji zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 23.04.2008r. II FSK 373/07 małżonkowie nadal pozostają zakwalifikowani do I grupy podatkowej.

Radca prawny
Alicja Kaszta
tel.: 608 436 324

Czytaj więcej

Czy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego w sprawie o rozwód w postępowaniu apelacyjnym (odwoławczym)?

W postępowaniu rozwodowym nie istnieje przymus adwokacko-radcowski. To oznacza, że żadna ze stron nie musi posiadać profesjonalnego pełnomocnika. Strona może występować samodzielnie i reprezentować się sama. W takich przypadkach sąd jest jednakże zobligowany pouczyć stronę o możliwości składania przez nią zastrzeżeń do protokołu, odpowiedzi na pozew bądź dalszych pism procesowych, terminie przedstawiania faktów i dowodów, możliwości ugodowego załatwienia sporu oraz o skutkach prawnych przyznania i braku oświadczenia co do faktów wskazanych przez drugą stronę.

Bardzo wiele osób decyduje się więc na samodzielne występowanie w sprawie rozwodowej. Zdarza się jednak, że to co na początku wydawało się dobrym pomysłem – ostatecznie przynosi skutek w postaci niesatysfakcjonującego wyroku rozwodowego. Pozostaje więc konieczność złożenia apelacji. Stąd często klienci zadają pytanie, czy można ustanowić radcę prawnego na etapie złożenia apelacji od niekorzystnego wyroku.

toga

Oczywiście, że na etapie odwoławczym można skorzystać z pomocy radcy prawnego, w niektórych przypadkach nawet jest to konieczne.
W takim przypadku najistotniejsze jest złożenie apelacji w ustawowym terminie. Tylko w taki sposób wyrok rozwodowy się nie uprawomocni, a więc będzie jeszcze możliwa jego zmiana. Profesjonalny pełnomocnik nie tylko więc dopilnuje, aby termin do wniesienia apelacji został zachowany, lecz przede wszystkim ową apelację sporządzi, co tylko z pozoru wydaje się proste.
Prawidłowe i skuteczne sformułowanie apelacji wymaga bowiem dogłębnego przeanalizowania sprawy i wychwycenia wszystkich błędów bądź uchybień sądu I instancji, czego osoba nie posiadająca wiedzy prawniczej, zwykle nie jest w stanie samodzielnie zrobić. Ponadto, jeśli na etapie postępowania apelacyjnego mają zostać przedstawione nowe fakty i dowody, zadaniem pełnomocnika będzie przekonanie sądu, że wcześniejsze ich powołanie nie było możliwe, bądź że potrzeba ich powołania wynikła później, gdyż tylko w takim przypadku sąd dopuści nowe dowody do sprawy. Może się również okazać, że to dopiero pełnomocnik uświadomi stronie jakie dowody mogła wcześniej przedłożyć oraz jakie okoliczności wskazać, aby uzyskać korzystny dla siebie wyrok, ostatnią zatem szansą na ujawnienie owego materiału jest więc postępowanie apelacyjne.

Skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika na etapie postępowania w sądzie II instancji zasadne może być również wtedy, gdy wyrok rozwodowy jest korzystny, ale to strona przeciwna składa apelację, zwłaszcza taką sporządzoną przez radcę prawnego bądź adwokata. W takim przypadku należy złożyć odpowiedź na apelację i odnieść się merytorycznie do zarzutów przedstawionych przez stronę przeciwną w treści apelacji. Odpowiedź na apelację również powinna zostać złożona z zachowaniem ustawowego terminu.

W sądzie drugiej instancji sąd nie przesłuchuje po raz kolejny stron postępowania, jednakże po streszczeniu postępowania przed sądem I instancji przez jednego z sędziów, głos najpierw zabiera strona, która złożyła apelację, a następnie strona przeciwna, jeśli więc w sprawie występuje pełnomocnik to strona nie musi obawiać się takiego wystąpienia, gdyż jej stanowisko zaprezentuje ustanowiony przez nią pełnomocnik, który zrobi to profesjonalnie.
Strona nie będzie musiała nawet osobiście stawić się na takiej rozprawie. Skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nawet dopiero na etapie postępowania w II instancji, z pewnością będzie więc dla strony korzystne i może znacząco poprawić jej sytuację procesową.

Czytaj więcej

Odpowiedź na pozew o rozwód

Sprawa o rozwód rozpoczyna się od wniesienia do sądu pozwu przez powoda. Pozew musi zostać opłacony i złożony w dwóch egzemplarzach wraz z załącznikami (również w dwóch kompletach). Jeżeli pozew spełnia wymogi formalne, to Sąd doręcza stronie przeciwnej (pozwanemu) odpis pozwu.

odp

Pozwany po otrzymaniu pozwu powinien podjąć decyzję odnośnie swojego stanowiska w sprawie. Pozwany może:
– podjąć obronę przeciwko powództwu. Obrona pozwanego może polegać na zaprzeczeniu twierdzeniom powoda lub zgłoszeniu odpowiednich zarzutów,
– uznać roszczenia pozwu. Pozwany uznając powództwo (w całości lub w części) wyraża zgodę na wydanie wyroku zgodnego z żądaniem powoda,
– zachować się biernie. Bierne zachowanie się pozwanego, przejawiające się w niestawiennictwie na rozprawie bądź – pomimo stawienia się – niebranie w niej udziału – będzie uzasadniać wydanie przez Sąd wyroku zaocznego. W sprawach małżeńskich oraz w sprawach między rodzicami i dziećmi niestawiennictwo strony, a więc także pozwanego, na posiedzenie może spowodować skazanie na grzywnę (art. 429 kpc).

Aby uniknąć wydania przez Sąd wyroku zaocznego należy złożyć odpowiedź na pozew.

Jak sporządzić odpowiedź na pozew o rozwód?

Kodeks postępowania cywilnego, odmiennie aniżeli w przypadku pozwu nie reguluje treści odpowiedzi na pozew. W takiej sytuacji można przyjąć, iż wymogi formalne odpowiedzi na pozew określają przepisy art. 127 kpc (odnoszący się do pism przygotowawczych) oraz art. 126 kpc (regulujący ogólne warunki formalne pisma procesowego).
Odpowiedź na pozew jest pismem mniej sformalizowanym niż pozew. Aczkolwiek powinna zawierać pewne elementy, które są niezbędne w celu ustalenia przesłanek rozwodowych. Zwłaszcza, gdy rozwód jest skomplikowany – z żądaniem ustalenia winy w rozkładzie pożycia, wnioskiem o orzeczenie alimentów na byłego małżonka, wnioskiem o orzeczenie o władzy rodzicielskiej i alimentach na rzecz małoletnich dzieci, orzeczenie o kontaktach z małoletnimi, o korzystaniu ze wspólnego mieszkania bądź o eksmisji małżonka z mieszkania, ewentualnie o podziale majątku wspólnego.

Odpowiedź na pozew powinna zawierać:

– ustosunkowanie się do żądań powoda zawartych w petitum pozwu,
– powołanie zarzutów i dowodów potwierdzających stanowisko pozwanego,
– przedstawienie stanu sprawy i twierdzeń pozwanego – uzasadnienie odpowiedzi na pozew,

Podkreślenia wymaga fakt, iż Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w odpowiedzi na pozew bez swojej winy lub, że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Jest to tzw. prekluzja dowodowa. W tym kontekście sporządzenie prawidłowej odpowiedzi na pozew nabiera ogromnego znaczenia dla strony składającej to pismo, ponieważ jego niewłaściwe sporządzenie może skutkować nawet przegraniem sprawy sądowej.

W jakim terminie więc wnieść do Sądu odpowiedź na pozew o rozwód?

Pozwany może, po doręczeniu mu odpisu pozwu, bez wezwania sądu złożyć odpowiedź na pozew. Sąd może jednak zażądać od pozwanego wniesienia odpowiedzi na pozew w terminie, nie krótszym niż dwa tygodnie. Jeżeli Sąd nie zakreśli terminu do wniesienia odpowiedzi na pozew, pozwany może wnieść odpowiedź do czasu posiedzenia sądowego. Może również na terminie rozprawy odnieść się do treści pozwu. Jednak jest to ryzykowne, jeżeli strona nie występuje z profesjonalnym pełnomocnikiem.

Czy warto złożyć odpowiedź na pozew?

Odpowiedź na pozew o rozwód stanowi odpowiednik pozwu rozwodowego. W odpowiedzi pozwany może żądać również orzeczenia rozwodu. W postępowaniu rozwodowym nie można złożyć pozwu wzajemnego. Wobec czego złożenie odpowiedzi na pozew umożliwia pozwanemu zaprezentowanie Sądowi własnego stanowiska w odniesieniu do żądań pozwu i przytoczone tam okoliczności faktyczne sprawy, dowody. W odpowiedzi na pozew warto przytoczyć orzeczenia sądów korzystne dla pozwanego. Odpowiedź na pozew pozwoli również Sądowi sprawnie procedować nad sprawą.
Konkludując, warto jest złożyć odpowiedź na pozew.

Czytaj więcej

Jak przygotować się do rozprawy rozwodowej przed Sądem?

Sąd może orzec rozwód wyłącznie, gdy spełnione są przesłanki rozwodu wymienione w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Do tych przesłanek należy zupełny i trwały rozkład pożycia. Postępowanie dowodowe, w sprawach rozwodowych, ma na celu ustalenie zaistnienia wskazanych przesłanek. Rozkład pożycia między małżonkami oznacza nie tylko ustanie więzi gospodarczej i materialnej, ale również więzi psychicznej, fizycznej i uczuciowej. Wobec czego postępowanie dowodowe ingerować będzie w zasadzie w każdą sferę życia prywatnego małżonków.

Obligatoryjnym elementem w postępowaniu rozwodowym jest przesłuchanie stron postępowania. Sąd ma obowiązek przesłuchania każdego z małżonków w celu ustalenia, czy zaistniały przesłanki zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, czy nie ma widoków na utrzymanie tego małżeństwa.

Po wejściu na salę sądową, powód (osoba wnosząca pozew) zajmuje miejsce w ławie po prawej stronie sędziego, natomiast pozwany w ławie po lewej stronie sędziego.

Po otwarciu posiedzenia sąd dokonuje sprawdzenia obecności, a następnie udziela głosu stronom – najpierw powodowi, a następnie pozwanemu, w celu określenia, czy strony podtrzymują zajęte dotychczas stanowiska.

Następnie sąd dopuszcza dowody zgłoszone w sprawie w tym dowody z zeznań świadków. Jeżeli sąd wezwał świadków na termin posiedzenia, oczekują oni na korytarzu i są po kolei wzywani przez sąd w celu ich przesłuchania.

Jednak przed rozpoczęciem postępowania dowodowego w tym przesłuchania świadków, sąd zadaje stronom pytanie, czy ich zdaniem istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa. Pytanie to jest bardzo ważne, gdyż w przypadku udzielenia na nie przez strony pozytywnej odpowiedzi, sąd może skierować strony do mediacji. O ile strony są zainteresowane pojednaniem i trwaniem w małżeństwie, to będzie to dobrym rozwiązaniem, gdyż w toku mediacji można wyjaśnić sobie wiele spornych kwestii. Natomiast jeżeli celem stron jest orzeczenie rozwodu, postępowanie mediacyjne jedynie wydłuży ten proces.
Pamiętać należy, iż zadaniem sądu jest dążyć do ugodowego załatwienia sprawy w każdym stadium jego postępowania. Tym bardziej w tak ‚delikatnych’ sprawach, jakimi są sprawy rozwodowe. Jeżeli więc sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia małżeńskiego, zawiesza postępowanie.

Przepisy dotyczące postępowania w sprawie rozwodowej wskazują, iż sąd powinien odebrać od małżonków oświadczenia co do liczby, wieku i płci wspólnych dzieci, stosunków majątkowych i zarobkowych obu małżonków oraz co do treści umowy majątkowej, jeżeli małżonkowie umowę taką zawarli. Sąd, czyniąc zadość wymaganiom procesowym, zada zatem stronom pytania dotyczące wszystkich powyższych kwestii.

Informacje dotyczące liczby, wieku i płci dzieci są dla sądu istotne w kontekście orzekania o przyznaniu lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej i ustaleniu kontaktów z dziećmi, a także w przypadku zasądzania od jednego z małżonków alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Jeżeli Sąd będzie orzekał o alimentach, musi zbadać sytuację majątkową małżonków oraz wysokość ich zarobków.

Gdy Sąd będzie badał zupełny i trwały rozkład pożycia, dopytywał będzie, kiedy i dlaczego ustało pożycie. O rozkładzie pożycia decyduje całkowite ustanie więzi gospodarczej i materialnej, a także więzi psychicznej, fizycznej i uczuciowej, trzeba być gotowym na udzielenie odpowiedzi na szereg pytań dotyczących pożycia intymnego stron. W szczególności sąd może interesować, w wyniku jakich zdarzeń, zdaniem stron, rozpad pożycia nastąpił. O podobne okoliczności będzie sąd pytał również świadków.

Należy więc mieć świadomość, że jeżeli strony zgodnie nie wniosły o orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie, sąd zobowiązany jest w wyroku rozwodowym wskazać małżonka winnego rozpadu pożycia, względnie stwierdzić winę obojga małżonków.

W każdym przypadku sąd zobowiązany jest dążyć do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, dlatego nie sposób przewidzieć katalogu wszystkich pytań, jakie mogą zostać postawione w toku postępowania. Aczkolwiek sporządzając pozew można wskazać sądowi kierunek, w którym mają być zadawane pytania.

Sprawy rozwodowe nie należą do spraw prostych, gdyż wiążą się z emocjami stron, dlatego warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika np. radcy prawnego, by ktoś bez zbędnych emocji prowadził sprawę.

Czytaj więcej

Kiedy i jak przestać płacić alimenty na dorosłe dziecko?

Zgodnie z treścią przepisu art. 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 k.r.o.). Rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego, jeżeli są one połączone z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (art. 133 § 3 k.r.o.).
Jeżeli dorosłe dziecko z własnej winy nie podejmuje zatrudnienia, nie kształci się, nie czyni prób, by się usamodzielnić, należy złożyć pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Jak bowiem stanowi przepis art. 138 k.r.o., w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Ponadto znaczenie ma również sytuacja finansowa rodziców. Nie można wymagać od rodziców, aby tworzyli zagrożenie własnych elementarnych podstaw bytowych, zaspokajając różne kosztowne, choć nawet usprawiedliwione okolicznościami potrzeby pełnoletniego dziecka (o ile to dziecko czyni oczywiście starania o osiągnięcie samodzielności). Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy – Izba Cywilna w wyroku z dnia 1 października 1998 r. (sygn. akt I CKN 853/97), obowiązek alimentacyjny rodziców obejmuje także pełnoletnie dzieci, które we właściwym czasie, tj. bezpośrednio lub wkrótce po ukończeniu szkoły średniej, studiują na wyższej uczelni. Nie można jednak a priori zakładać, że podjęcie stacjonarnych studiów zawsze wyłącza możliwość samodzielnego utrzymania się studenta, przez własną pracę zarobkową.
Nawet zatem studiujące dziecko lub też uczące się po ukończeniu szkoły zasadniczej lub średniej powinno zdawać sobie sprawę z materialnych trudności rodziców i nie obarczać ich ponad miarę koniecznością pokrywania kosztów swego utrzymania i edukacji. Dziecko powinno zaplanować swą przyszłość i kształcenie tak, by móc utrzymać się same.

feet-932346_1280
Wnosząc powództwo do sądu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego względem pełnoletniego dziecka należy powołać się na zacytowany wyżej przepis art. 133 § 3 w zw. z art. 138 k.r.o.
Podstawę prawną powództwa o uchylenie obowiązku alimentacyjnego stanowi przepis art. 138 k.r.o. To na powodzie ciąży konieczność udowodnienia faktów, z których wywodzi on skutki prawne (art. 6 k.c.), zatem należy przygotować do postępowania odpowiednie dokumenty i świadków na poparcie swego stanowiska.
W szczególności należy pamiętać, że obowiązek alimentacyjny nie ‚ustaje sam’ (tzn. nie przestaje obowiązywać z mocy prawa), tylko koniecznym jest złożenie pozwu o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Sąd musi wydać stosowne orzeczenie w tym zakresie.

Czytaj więcej

Przyczyny rozwodu z orzeczeniem o winie

„Za zawinione, na gruncie przepisów rozwodowych, uznaje się działania lub zaniechania małżonka będące wyrazem jego woli, które stanowią naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa małżeńskiego (art. 23 KRO art. 24 KRO, art. 27 KRO) lub zasad współżycia społecznego i prowadzą do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia. Nie jest przy tym konieczne, dla przypisania małżonkowi winy, objęcie jego zamiarem spowodowania, poprzez określone działania lub zaniechania, rozkładu pożycia prowadzącego w ostatecznym rezultacie do rozwodu. Wystarczy możliwość przewidywania znaczenia i skutków takiego działania lub zaniechania. Możliwość przypisania małżonkowi winy w rozkładzie pożycia jest wyłączona w razie jego niepoczytalności, a także w wypadku przemijających nawet zakłóceń psychicznych, jeżeli w tych stanach dopuścił się on działania lub zaniechania, które doprowadziło do powstania zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.”( SN z dnia 28.02.2004 r. IV CK 406/02)

Kodeks nie wyróżnia katalogu przyczyn, dla których można uznać współmałżonka za winnego. Można jednak na podstawie doświadczenia życiowego i orzecznictwa sądów postarać się uporządkować te przyczyny. Jaka jest zatem najczęstsza przyczyna uzasadniająca winę w rozkładzie pożycia małżeńskiego?

1.  NIEWIERNOŚĆ MAŁŻONKA 

Niewierność rozumiana jest w orzecznictwie nie tylko jako zdrada fizyczna, ale również wszelkie inne zachowania małżonka, które mogą stwarzać pozory cudzołóstwa lub w inny sposób wykraczać poza granice przyjętej normalnie obyczajowości i przyzwoitości (SN z dnia 24.04. 1951r., C 735/50).

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego w niewierności małżeńskiej można rozróżnić trzy przypadki:

  1. Niewierność małżeńska prowadząca do rozkładu pożycia małżeństwa

    Jest to stan najczęściej spotykany w praktyce. Niewierność małżeńska jest nie tylko zachowaniem moralnie nagannym i sprzecznym z przysięgą składaną przez małżonków ale także zachowaniem sprzecznym z podstawą prawną zawartą w art. 23 KRO. Małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Małżonek dopuszczający się zdrady małżeńskiej, która prowadzi do rozpadu małżeństwa, ponosi zatem winę za zaistniałą sytuację.

  2. Stwarzanie przez małżonka pozorów zdrady małżeńskiej

    Jeżeli żona pragnąc wzbudzić zazdrość u męża swoim zachowaniem stwarza pozory posiadania romansu, lecz faktycznie niewierności małżeńskiej się nie dopuściła, a mąż w wyniku takiego zachowania i przekonaniu, że żona go zdradza składa pozew o rozwód z orzeczeniem o winie współmałżonki, to zachowanie małżonki może zostać ocenione jako zawiniona przyczyna rozkładu pożycia małżeńskiego. Istotne jest w takiej sytuacji jest, że pozory wzbudziły u współmałżonka przekonanie, że do zdrady rzeczywiście doszło i były przyczyną wniesienia pozwu (SN z dnia 08.01.1971, III CRN 442/70).

  3. Związanie się małżonka z osobą trzecią po ustaniu pożycia małżeńskiego.

    Małżonek, który związał się z inną osobą dopiero po trwałym i zupełnym rozkładzie pożycia małżeńskiego nie ponosi winy za rozwód wynikający z powyższej „niewierności” (SN z dnia 21.03.2003r. II CKN 1270/00).

2.  NAŁOGI

Do zawinionych przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego należą nałogi, tj. alkoholizm, narkomania, hazard. Nie ulga wątpliwości, że nałogowe pijaństwo, czy też narkomania prowadzą do rozpadu rodziny ponieważ wiążą się one ze zwiększonym poziomem agresji, przemocom domową, brakiem zainteresowania sprawami rodziny, czy też marnotrawieniem środków przeznaczonych na utrzymanie rodziny. Hazard również niesie za sobą niekorzystne skutki dla całej rodziny, powoduje agresję osoby uzależnionej i wyprzedawanie majątku rodziny.

3. OPUSZCZENIE WSPÓŁMAŁŻONKA

Trwałe i pozbawione uzasadnienia opuszczenie przez jednego z małżonków wspólnego miejsca zamieszkania może stanowić zawinioną przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego.

Poniżej przedstawiamy przykładowe orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie:

  • Nieusprawiedliwiony poważnymi względami wyjazd jednego z małżonków do innej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu nie tylko nie pociąga za sobą obowiązku wyjazdu drugiego małżonka, ale może być uznany za zawinione jego opuszczenie” (SN z dnia 15 listopada 1951 r., C 1003/51, OSN 1953, poz. 17).
  • Jednostronne zerwanie przez małżonka związku małżeńskiego należy uznać za czyn zawiniony także w przypadku, gdy powodem tego zerwania było głębokie uczucie miłości względem osoby trzeciej” (SN z dnia 8 maja 1951 r., C 184/51, PiP 1951, z. 7, s. 165, oraz OSN 1952, poz. 21).
  • „W przypadku powstania rozkładu pożycia małżeńskiego wskutek opuszczenia męża przez żonę z powodu jego kategorycznego oświadczenia, że z żoną żyć nie będzie, i wezwania jej do opuszczenia domu, należy uznać, że rozkład nastąpił z winy męża; w takim przypadku żona nie ma obowiązku powrotu do męża, dopóki ten nie okaże, że żałuje spowodowania zerwania wspólnego pożycia i że jego zamiar kontynuowania tego pożycia jest szczery i przemyślany” (SN z dnia 8 lutego 1952 r., C 609/51, NP 1953, nr 5, s. 82).

Oczywiście, gdy opuszczenie współmałżonka jest uzasadnione okolicznościami (przykładowo przemocą fizyczną lub psychiczną) nie można mówić o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego.

4. PRZEMOC FIZYCZNA LUB PSYCHICZNA

Przemoc w rodzinie może mieć różne oblicza. Agresywne zachowanie wobec współmałżonka to nie tylko przemoc fizyczna czyli naruszanie nietykalności cielesnej, ale także przemoc psychiczna, która może objawiać się m.in. używaniem wulgarnych, obraźliwych słów, poniżanie, szykanowanie, zniesławianie małżonka. Zachowanie takie jest niedopuszczalne. Należy zauważyć, że stosowanie przemocy nie może być uzasadnione reakcją na przewinienie drugiej strony. Zdrada, ani inne naganne zachowanie współmałżonka nie daje zezwolenia na szykanowanie, obrażanie, czy też poniżanie tego małżonka.

Poniżanie przez męża godności osobistej żony, polegające na odmawianiu jej równego poziomu życia, póki nie pracowała zarobkowo oraz na szykanowaniu jej, gdy podjęła pracę, winno być uważane za ważną przyczynę powstania rozkładu pożycia małżeńskiego z winy męża” (SN z dnia 9 kwietnia 1953 r., II C 2911/52, PiP 1954, z. 1, s. 180).

5. BEZCZYNNY TRYB ŻYCIA

Bezczynny tryb życia może mieć dwojaką postać. Z jednej strony można wskazać na niepodjęcie pracy zarobkowej przez małżonka, z drugiej zaś brak dbałości o rodzinę, dzieci, dom. Przyczyną winy rozkładu pożycia może być zatem niewywiązywanie się któregoś z małżonków z obowiązków domowych, takich jak sprzątanie, gotowanie.

„Zachowanie się małżonka, który będąc zdolnym do pracy, bez dostatecznego usprawiedliwienia nie pracuje lub pracuje w stopniu wysoce niedostatecznym, może być uznane za ważny powód rozkładu pożycia małżeńskiego (…).” (SN z dnia 9 marca 1956 r., IV CR 36/55, OSN 1956, poz. 110).

6. POPEŁNIENIE CZYNU W WYSOKIM STOPNIU NIEMORALNEGO

W sytuacji, gdyby któryś z małżonków dopuścił się czynu, który w ogólnym odczuciu uważany jest za moralnie niewłaściwy, takie zachowanie może być podstawą do ustalenia winy za rozpad małżeństwa. Nie ma przy tym katalogu, co można uznać za zachowanie się moralnie naganne, także każdorazowo ocena takiego czynu spoczywa na sądzie.

„Nie ulega wątpliwości, że gdy jeden z małżonków stwierdzi, że jego małżonek, którego uważał za człowieka bez skazy, wysoce moralnego, popełnił przed zawarciem małżeństwa czyn w wysokim stopniu niemoralny, to stwierdzenie takich faktów wywołując rozczarowanie, może pociągnąć za sobą niechęć do małżonka i nawet zupełny rozkład pożycia” (SN z dnia 31 maja 1949 r., C 583/49, PiP 1950, z. 8-9, s. 176).

7. NARUSZENIE OBOWIĄZKU WZAJEMNEJ POMOCY

Mowa tutaj o obowiązku wzajemnej pomocy wynikającym z powszechnie obowiązującego prawa. Może zdarzyć się sytuacja, w której jeden małżonek znajdzie się w ciężkiej sytuacji, czy to na skutek utraty pracy, czy też choroby, wypadku. Na drugim małżonku ciąży obowiązek wspierania, pielęgnowania i opieki.

„Naruszenie obowiązku wzajemnej pomocy, jeżeli wywołało stały rozkład pożycia małżeńskiego, może być uznane za wystarczającą podstawę do orzeczenia rozwodu. Zakres obowiązku wzajemnej pomocy, podobnie jak i zakres innych obowiązków z małżeństwa wynikających, nie może być mierzony obiektywną miarą, jak zakres obowiązku „staranności”, o którym mowa w przepisach prawa materialnego; jeżeli jedno z małżonków wskutek wyjątkowej okoliczności znalazło się bez swej winy w sytuacji szczególnie ciężkiej, jak na przykład wskutek pobytu w więzieniu niemieckim, obowiązek pomocy ze strony drugiego małżonka powinien być oceniony bardziej rygorystycznie, niżby to odpowiadało pojęciom przeciętnie myślącej kobiety lub przeciętnie myślącego mężczyzny” (SN z dnia 23 lutego 1950 r., WaC 298/49).

8. ODMOWA WSPÓŁŻYCIA FIZYCZNEGO

Małżonkowie są obowiązani do utrzymywania ze sobą kontaktów fizycznych. Odmowa współżycia fizycznego przez jednego ze współmałżonków może stanowić podstawę przypisania temu małżonkowi winy rozkładu pożycia małżeńskiego. Jednak w tej szczególnie wrażliwej materii, okoliczności i motywy odmowy współżycia mają decydujące znaczenie, czy odmowa może zostać zakwalifikowana jako zawiniona, czy też nie.

„Małżeństwo, które nie przystępuje do wypełnienia obowiązków, jakie nakłada zawarcie związku małżeńskiego (…), jest od samego początku martwe i nie spełnia swych zadań społecznych (…). Sama odmowa rozpoczęcia współżycia przez jednego z małżonków może być uznana za ważny powód rozkładu pożycia małżeńskiego, a jej motyw miałyby znaczenie dla oceny winy w spowodowaniu rozkładu tego pożycia.” (SN z dnia 2 maja 1952 r., C 1096/51, NP 1953, nr 5, s. 81; SN z dnia 2 maja 1959 r., CR 219/58, RPE 1960, nr 3, s. 286).

9. ZŁY STOSUNEK DO RODZINY WSPÓŁMAŁŻONKA

Rodzina to podstawowa komórka społeczna. Każdy człowiek powinien mieć prawo do własnej tożsamości i utrzymywania kontaktów z bliskimi. Zabranianie utrzymywania kontaktów, utrudnianie ich w stosunku do członków rodziny współmałżonka, czy też nawet innych bliskich osób (z wyłączeniem osoby,  z którą współmałżonek nawiązał intymne pożycie) może być samoistną przyczyną orzeczenia o winie.

heartsickness-428103__180

Czytaj więcej