Co grozi rodzicowi, który nie chce realizować kontaktów z dzieckiem?

Częstokroć po rozstaniu rodziców Sąd w wyroku reguluje kontakty z dzieckiem. Taka sytuacja ma miejsce zawsze wtedy, gdy rodzice nie potrafią porozumiewać się na bieżąco w sprawie widywania się z dzieckiem. Sąd wyznacza określone dni oraz godziny spotkań z dzieckiem, które muszą (!) być przez rodziców respektowane. Dotyczy to zarówno rodzica, który ma wydać dziecko na kontakty oraz rodzica, który kontakty ma zabrać dziecko. Należy podkreślić, że kontakty z dzieckiem to nie tylko prawo, ale i obowiązek każdego z rodziców. Co jednak, gdy jeden z nich nie respektuje wyroku Sądu? Co grozi niesfornemu rodzicowi?  Zgodnie z art. 1050 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego „jeżeli dłużnik ma wykonać czynność, której inna osoba wykonać za niego nie może, a której wykonanie zależy wyłącznie od jego woli, sąd, w którego okręgu czynność ma być wykonana, na wniosek wierzyciela po wysłuchaniu stron wyznaczy dłużnikowi termin do wykonania i zagrozi mu grzywną na wypadek, gdyby w wyznaczonym terminie czynności nie wykonał”. Sądy bardzo często orzekają karę grzywny na rzecz drugiego rodzica w przypadku braku zainteresowania dzieckiem w godzinach ustalonych przez Sąd.

Sytuacja ta działa również w drugą stronę- gdy rodzic zamieszkujący z dziećmi nie powierza opieki drugiemu rodzicowi. W tej sytuacji również osoba ta narażona jest na karę grzywny. Wprost wskazano w art. 59815 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, że „jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku”. Nie ma ściśle określonej wysokości takiego zagrożenia. Każda sytuacja jest indywidualna, dlatego też Sąd każdorazowo musi ocenić sytuację materialną stron oraz ocenić stopień zaniedbania. Rodzic, który zlekceważy groźbę sądu, musi liczyć się z jej realizacja, czyli nałożeniem obowiązku zapłaty uprawnionemu ustalonej wcześniej sumy pieniężnej. Sąd ustala jej wysokość stosownie do liczby naruszeń.

 

Najczęstszymi powodami zaniedbań ze strony rodzica w zakresie realizowania kontaktów jest niestety brak jakiejkolwiek chęci rozwijania relacji z własnym dzieckiem oraz nieumiejętność zarządzania własnym czasem. W takiej sytuacji należy się poważnie zastanowić czy dobrym wyjściem z sytuacji nie będzie ograniczenie władzy rodzicielskiej rodzica, który nie spełnia swoich obowiązków wobec dziecka. Brak jakiekolwiek zainteresowania młodocianym jest wystarczającym powodem do pomyślnego zakończenia takiej sprawy. Co ważne, ograniczenie władzy rodzicielskiej nie wpływa na istnienie obowiązku alimentacyjnego względem małoletniego. Obowiązek ten wynika bowiem nie z wykonywania władzy rodzicielskiej, ale z samego faktu posiadania dziecka.

 

Po więcej szczegółów zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Kancelaria Radców Prawnych

Kaszta&Janikowska s.c.

kancelaria@kasztajanikowska.pl

Czytaj więcej

Rozwód z winy, jak długo płaci się alimenty na małżonka po rozwodzie?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że alimentów może dochodzić ten z rozwiedzionych małżonków, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i pozostaje w niedostatku. Wysokość środków utrzymania, które powinien dostarczyć małżonek, winien odpowiadać usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego.

W orzecznictwie przyjmuje się, że w niedostatku znajduje się ten, kto nie może własnymi siłami zaspokoić swoich
usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części; a usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie zapewni uprawnionemu normalne warunki bytowania, odpowiednie do jego stanu zdrowia i wieku (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku – III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 lutego 2016 r., III AUa 1455/15).

Sytuacja zmienia się, gdy uprawniony małżonek jest małżonkiem niewinnym a zobowiązany małżonek został uznany przez Sąd za wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Wyżej opisana przesłanka niedostatku nie musi być wówczas spełniona. Wystarczy, że zobowiązany małżonek został uznany przez Sąd za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego. W takiej sytuacji, na żądanie małżonka niewinnego, Sąd może orzec, że alimenty przysługują i ustalić ich wysokość.

Małżonek uznany winnym w rozkładzie pożycia, wówczas zobowiązany jest do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, Wydział I Cywilny z dnia 18 marca 2015 r., I ACa 5/15 wskazano, że podział ról w małżeństwie, w ramach których żona zajmowała się wychowaniem i codzienną troską o dziecko, a mąż pracując zawodowo, miał dostarczać środków utrzymania dla rodziny – w sytuacji kiedy niepracująca żona – po rozwodzie – zostaje tych środków pozbawiona i musi sama zabiegać o ich pozyskiwanie, stanowi o znacznym pogorszeniu jej sytuacji spowodowanej rozwiązaniem małżeństwa, co bez wątpienia uzasadnia alimenty na żonę po tymże rozwodzie.

W orzecznictwie przyjmuje się także, że celem wyżej wskazanej regulacji jest zapobiegnięcie sytuacji, gdzie rozwód
doprowadza do sytuacji, gdy pogarsza się w istotny sposób sytuacja materialna małżonka niewinnego, co wręcz powoduje konieczność uzyskiwania alimentów od byłego męża. Środkiem do osiągnięcia tego celu jest roszczenie przyznane małżonkowi niewinnemu o przyczynienie się małżonka uznanego za wyłącznie winnego w odpowiednim zakresie do zaspokojenia jego usprawiedliwionych potrzeb, chociażby nie znajdował się w niedostatku. Zakres, w jakim to ma nastąpić, określa z jednej strony stopień pogorszenia się sytuacji materialnej małżonka niewinnego, a z drugiej strony zasady słuszności, Dalej, w związku z omawianą kwestią, Sąd przyznaje, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie sięga – przynajmniej z reguły – tak daleko, aby miał on zapewnić byłemu małżonkowi równą stopę życiową, jednakże nie jest przy tym ograniczony do zaspokajania tylko tych usprawiedliwionych potrzeb, o których mówi art. 60 KRO w par. 1 (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 września 2009 r., I ACa 565/09).

Wyżej opisany obowiązek dostarczenia środków utrzymania wygasa, gdy małżonek uprawniony do alimentów zawrze nowe małżeństwo. Alimenty na małżonka po rozwodzie wygasają także z upływem lat 5 od orzeczenia tego rozwodu, w sytuacji gdy zobowiązany, były małżonek nie został uznany za winnego rozkładu pożycia. Termin ten może przedłużyć Sąd ze względu na wyjątkowe okoliczności.

Alimenty na rzecz małżonka niewinnego nie mają określonego w Kodeksie terminu, z którym wygasają.

 

Radca prawny

608-436-324

Czytaj więcej

Pozbawienie władzy rodzicielskiej (art. 111 § 1 k.r.o.)

Władza rodzicielska stanowi dla rodzica uprawnienie ale i obowiązek dbania o dobro dziecka. Władza rodzicielska jest nabywana przez rodziców w momencie narodzenia ich dziecka. Bez względu na fakt, czy urodziło się ono w małżeństwie. Powinna być wykonywana w sposób zapewniający prawidłowy rozwój psychofizyczny dziecka.

Na władzę rodzicielską według Kodeksu rodzinnego składają się w szczególności:
– obowiązek wychowania dziecka,
– obowiązek reprezentowania dziecka (przed Sądami i innymi organami władzy publicznej ale również przed instytucjami czy osobami fizycznymi),
– obowiązek opieki/pieczy nad dzieckiem,
– obowiązek sprawowania opieki nad majątkiem dziecka.

Gdy rodzic nie wywiązuje się ze swoich obowiązków względem dziecka albo władzy rodzicielskiej nadużywa należy rozważyć możliwość ograniczenia prawa sprawowania władzy rodzicielskiej lub nawet całkowitego pozbawienia go tej władzy.
Pozbawienie władzy rodzicielskiej może nastąpić, gdy władza ta nie może być wykonywana, gdy rodzic/rodzice nadużywają tej władzy lub gdy rodzic/rodzice w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka.

Sprawę o pozbawienia władzy rodzicielskiej Sąd prowadzi na skutek wniosku rodzica lub z urzędu np. po zawiadomieniu sądu przez policję, że dobro dziecka jest zagrożone.

O pozbawieniu władzy rodzicielskiej decyduje Sąd, w sytuacji gdy wystąpią ku temu przesłanki.

Decyzję o pozbawieniu władzy rodzicielskiej Sąd podejmuje gdy:
– władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody np. gdy rodzic, odbywa długą karę pozbawienia wolności, jest przewlekle chory, wyjechał za granicę na stałe, nie można ustalić miejsca jego pobytu,
– rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej np. nadmiernie karcą dziecko, wykorzystują seksualnie, roztrwaniają majątek dziecka, zmuszają do ciężkiej pracy zarówno w celach zarobkowych jak i w gospodarstwie domowym, namawiają dziecko do popełnienia przestępstw, dopuszczają się przestępstw lub wykroczeń przeciwko dziecku,
– rodzice w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka np. zaniedbują dzieci, celowo nie wywiązują się z obowiązku alimentacyjnego, swoim zachowaniem powodują, że rozwój prawidłowy dziecka (zarówno fizyczny jak i psychiczny) jest zagrożony.

Zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem za trwałą przeszkodę w wykonywaniu obowiązków rodzicielskich uznaje się min.: „zaginięcie tego z rodziców, co do którego sąd orzeka pozbawienie władzy rodzicielskiej, jego wyjazd na stałe lub nawet na czas nieokreślony za granicę, połączony z całkowitym brakiem zainteresowania dzieckiem, umieszczenie go w zakładzie karnym w celu odbycia długotrwałej kary, umieszczenie go z powodu nieuleczalnej choroby w odpowiednim zakładzie leczniczym”. Ponadto o trwałej przeszkodzie w wykonywaniu władzy rodzicielskiej mówi się także, „gdy rodzice przebywają razem z dzieckiem, ale np. z powodu bardzo ciężkiej i przewlekłej choroby w ogóle nie są w stanie wykonywać władzy rodzicielskiej” (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wyd. 4, Warszawa 2015).

Sąd może również pozbawić władzy rodzicielskiej, gdy wcześniej ograniczył rodzicom władzę rodzicielską i umieścił dziecko w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo – wychowawczej, jeżeli przyczyny dla których dziecko zostało umieszczone w placówce nie ustały. Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest jednak uzależnione od wcześniejszego ograniczenia władzy rodzicielskiej.

Jeśli zatem Sąd stwierdzi, że zachodzi trwała przeszkoda w wykonywaniu władzy rodzicielskiej lub rodzic nadużywa jej lub rażąco zaniedbuje obowiązki względem dziecka, może od razu zadecydować o pozbawieniu władzy rodzicielskiej.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej może dotyczyć obojga rodziców. Może zostać orzeczone również w stosunku do jednego z nich.

Rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej nie ma prawa uczestniczyć w wychowaniu dziecka, zarządzać jego majątkiem, występować w jego imieniu, decydować, np. o miejscu zamieszkania dziecka, wyborze szkoły, wyjazdach, leczeniu, itp.

Należy pamiętać, że rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej w dalszym ciągu jest zobowiązany do płacenia alimentów na dziecko, a dodatkowo dziecko zachowuje prawo do dziedziczenia po tym rodzicu.

Również rodzic pozbawiony władzy rodzicielskiej może w przyszłości domagać się od dziecka alimentów na siebie oraz może po dziecku dziedziczyć.

Ponadto w dalszym ciągu rodzic ma prawo do osobistych kontaktów z dzieckiem, chyba że zakaz takich spotkań zostanie wydany przez sąd w wyroku pozbawiającym go władzy rodzicielskiej bądź w późniejszym postępowaniu.

Również w wyroku rozwodowym Sąd może orzec pozbawienie władzy rodzicielskiej.

Gdy ustanie przyczyna, która była podstawą pozbawienia władzy rodzicielskiej, Sąd może przywrócić władzę rodzicielską, jeśli dojdzie do wniosku, że jej przywrócenie jest w danych okolicznościach zgodne z dobrem dziecka. Ustanie przyczyny uzasadniającej pozbawienie lub zawieszenie władzy rodzicielskiej nie powoduje automatycznego jej przywrócenia. Zawsze konieczne jest wydanie przez sąd opiekuńczy orzeczenia przywracającego władzę rodzicielską.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie ma charakteru generalnego i nie musi dotyczyć wszystkich dzieci, wobec których danej osobie przysługuje władza rodzicielska.

Sądem właściwym miejscowo jest Sąd Rejonowy miejsca zamieszkania dziecka, a w braku miejsca zamieszkania – sąd miejsca pobytu dziecka.

Ważną informacją w przedmiocie uczestników postępowania w sprawie o pozbawienie władzy rodzicielskiej jest ta, iż każdorazowo w powyższym postępowaniu występuje prokurator. Zgodnie z treścią art. 5981 k.r. i o. “w sprawach o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką prokuratorowi doręcza się odpis wniosku i zawiadamia się go o terminach rozprawy”.

Radca prawny

Alicja Kaszta

tel.: 608 436 324

Czytaj więcej

Pozew o rozwód

Często otrzymujemy pytania – jak napisać pozew o rozwód. Albo prośby o wysłanie ‚wzoru’ pozwu o rozwód. Wychodząc naprzód Państwa prośbom sporządzamy dokładny opis, w jaki sposób samemu rozpocząć postępowanie o rozwód.

Informacje ogólne

Postępowanie o rozwód wszczyna się poprzez złożenie do odpowiedniego sądu pozwu rozwodowego. Pozew może złożyć każdy z małżonków. Bez znaczenia dla dalszego postępowania oraz treści wyroku pozostaje, który z nich pierwszy złożył pozew oraz bez znaczenia jest, który występuje jako ‚powód’ a który jako ‚pozwany’. Pozew należy złożyć do wydziału cywilnego Sądu Okręgowego właściwego dla ostatniego wspólnego miejsca zamieszkania małżonków, jeżeli przynajmniej jedno z nich nadal tam przebywa. Jeśli brak takiej podstawy, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeśli nie można ustalić miejsca zamieszkania strony pozwanej, pozew wnosi się do sądu właściwego dla miejsca zamieszkania powoda.

Treść pozwu o rozwód

Pozew o rozwód musi mieć formę pisemną. W pierwszej części należy wpisać miejsce i datę sporządzenia pozwu, oznaczyć sąd, do którego jest on kierowany oraz wskazać strony:
– powoda – osoba składająca pozew rozwodowy
– pozwanego – osoba, przeciwko której składany jest pozew

Należy podać następujące dane Stron:
– imiona i nazwiska
– numery PESEL
– miejsca zamieszkania

Tytuł

Należy wyraźnie zatytułować pismo. Wskazać, że jest to np. „Pozew o rozwód”, „Pozew o rozwód bez orzekania o winie”, „Pozew o rozwód z orzekaniem o winie”. W dalszej części należy sformułować swoje roszczenia i je uzasadnić popierając odpowiednimi dowodami.

Pozew bez orzekania o winie

Wnosząc pozew o rozwód, powód powinien przede wszystkim określić, czy domaga się, aby sąd wskazał, który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia, bądź też aby sąd odstąpił od orzekania o winie.

Pozew z orzekaniem o winie

Rozwód może być orzeczony z winy męża, żony lub z winy obu stron. Jeśli w pozwie nie będzie wniosku o zaniechanie orzekania o winie sąd ma obowiązek orzec, czy i który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia. Ustalenie winy wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego, przesłuchania świadków oraz oceną postaw i zachowań małżonków w czasie trwania związku.

Zmiana wniosku w toku rozprawy

Jeśli w pozwie rozwodowym zostanie określone, że rozwód ma być bez orzekania o winie, wniosek o zaniechanie orzekania o winie można cofnąć w każdej chwili do momentu prawomocnego wyroku rozwodowego. Oznacza to, że cofnięcie tego wniosku dopuszczalne jest nawet w postępowaniu apelacyjnym.

O czym jeszcze oprócz winy decyduje Sąd orzekający rozwód?

Wspólne małoletnie dzieci
Zgodnie z art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w wyroku orzekającym rozwód sąd zobowiązany jest rozstrzygnąć o całości spraw rodziny. Dlatego, jeśli małżonkowie posiadają wspólne małoletnie dzieci, w pozwie rozwodowym powinny znaleźć się odpowiednie wnioski dotyczące:
– władzy rodzicielskiej nad dzieckiem lub dziećmi obojga małżonków
– kontaktów z dzieckiem lub dziećmi
– alimentów, czyli kwoty w jakiej każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka
– miejsca zamieszkania dziecka
Jeśli małżonkowie przebywają we wspólnym mieszkaniu, w pozwie o rozwód powinien znaleźć się wniosek o uregulowanie sposobu korzystania z tego mieszkania zarówno w trakcie trwania sprawy rozwodowej jak i po rozwodzie.

Alimenty na byłego małżonka

Bardzo ważnym, a jednocześnie często pomijanym elementem pozwu jest wniosek o alimenty od drugiego małżonka na swoją rzecz. Żądanie tych alimentów może skierować małżonek, który nie jest wyłącznie winny rozkładu pożycia i znajdujący się w niedostatku. Oznacza to, że wniosek o takie alimenty można złożyć wtedy, gdy sytuacja materialna powoda po rozwodzie ulegnie pogorszeniu. W praktyce występuje to najczęściej w sytuacji dużych dysproporcji w zarobkach małżonków lub gdy jedno z małżonków nie pracowało zawodowo, tylko zajmowało się domem i dziećmi.

Wniosek o podział majątku

W pozwie rozwodowym można zawrzeć wniosek o podział majątku wspólnego. Sąd dokona podziału tego majątku na tym etapie, pod warunkiem, że nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym. Jeżeli propozycje, co do podziału majątku są zgodne, Sąd uwzględni je i będzie o nich orzekał w postępowaniu rozwodowym. Jednak, jeżeli postępowanie dotyczące kwestii finansowych pomiędzy małżonkami będzie miało wpływ na wydłużenie sprawy rozwodowej (propozycje będą odmienne i sporne), podział majątku trzeba będzie przeprowadzić w odrębnej sprawie.

Uzasadnienie

Roszczenia zawarte w pozwie trzeba właściwie uzasadnić. Należy wyjaśnić dlaczego doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego i wykazać, że pomiędzy małżonkami nie ma już więzi emocjonalnej, fizycznej czy ekonomicznej.

Dowody

Dowodami na potwierdzenie okoliczności wskazanych w pozwie mogą być: zeznania małżonków, zeznania świadków oraz dokumenty.
Jeśli na sprawie rozwodowej mają być przesłuchani świadkowie, w pozwie należy podać ich imiona i nazwiska oraz aktualne adresy zamieszkania. Ponadto należy wskazać, na jaką okoliczność będą oni zeznawali i jakie fakty mogą potwierdzić swoimi zeznaniami.

Załączniki

– odpis skrócony aktu małżeństwa
– odpisy skrócone aktów urodzenia małoletnich dzieci
– zaświadczenia o zarobkach
– jeśli powód wnioskuje o zwolnienie od kosztów sądowych, do oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, należy dołączyć dokumenty potwierdzające sytuację majątkową powoda, np. zaświadczenie o zarobkach, dokumenty potwierdzające wysokość comiesięcznych zobowiązań majątkowych
– odpis pozwu wraz z załącznikami
– wszelkie dokumenty potwierdzające fakty podane w pozwie
– potwierdzenie uiszczenia opłaty od pozwu

Podpis

Osoba składająca pozew musi go podpisać.

Ilość egzemplarzy

Pozew należy złożyć w dwóch egzemplarzach oraz dołączyć do niego załączniki. Jeden egzemplarz pozwu i załączników zostaje w sądzie, a drugi sąd wraz z załącznikami doręcza pozwanemu.

Opłata od pozwu o rozwód

Składany pozew musi być opłacony. Opłata od pozwu wynosi 600 zł. Jeżeli strona nie posiada środków finansowych na jej poniesienie, w treści pozwu powinna zawrzeć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz do pozwu dołączyć formularz – oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym.

Pełnomocnik

Przed wniesieniem pozwu warto skorzystać z pomocy radcy prawnego albo adwokata, który sprawdzi treść pozwu. Jeżeli postępowanie rozwodowe jest skomplikowane bądź w sprawie występuje spór co do wspólnych małoletnich dzieci, warto skorzystać z pomocy radcy prawnego.

Czytaj więcej

Czy i kiedy sąd może oddalić powództwo o rozwód?

Zgodnie z art. 56 k.r.o., każdy z małżonków może żądać orzeczenia przez Sąd rozwodu, jeśli nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Można żądać orzeczenia rozwodu w sytuacji, gdy między małżonkami nastąpi zerwanie wszelkich więzi emocjonalnych, fizycznych i gospodarczych. Pomimo spełnienia wymienionych wyżej przesłanek, Sąd może oddalić pozew o rozwód.

Możliwe są dwie sytuacje, ze względu na które Sąd może odmówić udzielenia rozwodu małżonkom.

Pierwszy przypadek dotyczy sytuacji, gdy małżonek pozwany o rozwód dowiódł, iż zaistniały rozkład pożycia jest spowodowany wyłączną winą składającego pozew i nie zgadza się na rozwód np. z przyczyn religijnych i światopoglądowych.

Drugi przypadek dotyczy okoliczności, gdy ze względu na orzeczenie rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci stron. Przesłanka ta jest związana z zagwarantowaniem dziecku prawa do prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego. Niemniej jednak wychowywanie małoletniego w atmosferze ciągłego konflikt rodzicielskiego jest samo w sobie destrukcyjne dla jego sfery psychicznej. Problem tkwi zatem nie w samym rozwodzie rodziców, lecz w ich konflikcie, który może przybrać na sile w trakcie postępowania sądowego i w ten sposób zagrozić dobru dziecka.

promise-2749751_960_720

Zatem, przy spełnieniu wskazanych powyżej przesłanek, brak zgody współmałżonka na rozwód, pomimo niewątpliwego ustania jakichkolwiek więzi łączących strony, może skutecznie uniemożliwić rozwiązanie małżeństwa. Czy jednak oddalenie powództwa o rozwód, w sytuacji gdy jeden z małżonków pozostaje w faktycznym pożyciu z inną osobą, a ponadto posiada z tego nieformalnego związku potomstwo nie narusza podstawowych praw człowieka, w szczególności do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), a także prawa do zawarcia małżeństwa (art. 12 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) mimo, iż jest dopuszczalne w świetle prawa polskiego?

Kwestia ta stała się przedmiotem rozważań Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Babiarz vs. Polska. W wyroku z dnia 10 stycznia 2017 r. Trybunał wydał wyrok, w którym stwierdził, że odmowa udzielenia rozwodu przez polskie sądy nie narusza art. 8 i 12 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, które to przepisy nie mogą być interpretowane jako przyznanie jednostkom prawa do rozwodu. Co istotne, powyższe rozstrzygnięcie nie zapadło jednogłośnie, a większością pięciu głosów za w stosunku do dwóch głosów przeciwnych.

W zgłoszonych zdaniach odrębnych podnoszono w szczególności, że z istotą małżeństwa, rozumianego jako dobrowolny związek kobiety i mężczyzny, kłóci się odmawianie jednej ze stron rozwodu w sytuacji, gdy nie ma po jej stronie woli pozostawania w tym związku. Prawo do własnego wyboru dotyczącego małżeństwa jest nieodłącznym prawem związanym z wolnością jednostki. Co więcej, poprzez odmowę rozwodu państwo polskie nadmiernie wpływa nie tylko na prawa skarżącego (powoda), ale ogranicza nowemu partnerowi i narodzonym z tego związku dzieciom prawo do życia w rodzinie. W zdaniu odrębnym podkreślono, iż w Polsce sytuacja związków partnerskich nie jest uregulowana prawnie, a co zatem idzie osoby wspólnie żyjące nie mają prawa wspólnie rozliczać się z fiskusem, ubezpieczyć swojego niepracującego partnera, dziedziczyć na podstawie ustawy, a także ubiegać się o prawo do renty rodzinnej lub alimentów. Nie spełnia zatem zasady proporcjonalności, , w ocenie zgłaszającego zdanie odrębne sędziego Sajo, sytuacja, w której ww. praw pozbawia się osoby wspólnie żyjące, narażając je na społeczne napiętnowanie, a to tylko z powodu ochrony moralności oraz życia rodzinnego. Jest paradoksem, że pod pozorem ochrony życia rodzinnego de facto odmawia się tego prawa innej osobie. Ponadto wskazywano, iż koniecznym warunkiem do zawarcia związku małżeńskiego jest uzyskanie rozwodu i w tym właśnie sensie polskie prawo rozwodowe narusza art. 12 Konwencji.

Mimo, iż Trybunał nie uznał skargi za zasadną, tym niemniej uzasadnienie zgłoszonego zdania odrębnego wskazuje na ewolucję poglądów jurysprudencji w tym zakresie. Być może za dziesięć czy dwadzieścia lat rozstrzygnięcie sprawy o podobnym stanie faktycznym zakończy się wydaniem odmiennego wyroku. Do tego czasu pozostaje jedynie pamiętać, że wyrok oddalający powództwo o rozwód nie stwarza przeszkody do ponownego wytoczenia powództwa przez którąkolwiek ze stron.

Czytaj więcej