Chcę odejść od partnera/męża z dziećmi a mieszkam za granicą, czy potrzebuję jego zgody na powrót do Polski z dzieckiem?

Zgodnie z art. 97 § 1 k.r.o, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy (§ 2). Także co do zasady w sprawach istotnych dla dziecka wymagana jest zgoda obojga rodziców. Jednak są przypadki, w których można, mimo braku zgody, z dzieckiem wyjechać.

Prawo właściwe dla spraw z zakresu władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem określa Konwencja o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci, sporządzona w Hadze w dniu 19 października 1996 roku tzw. Konwencja Haska. Zgodnie z art. 5 ust. 1 Konwencji zarówno organy sądowe, jak i administracyjne państwa, w którym dziecko ma zwykły pobyt, są właściwe do podejmowania środków zmierzających do ochrony jego osoby lub majątku.

Należy także pamiętać, że we wszystkich wypadkach nie cierpiących zwłoki, organy każdego z państw, na którego terytorium znajduje się dziecko lub majątek do niego należący, są właściwe do podjęcia koniecznych środków ochrony (art. 11 ust. 1 Konwencji).

W razie gdy dziecko jest narażone na poważne niebezpieczeństwo, właściwe organy państwa, w którym środki ochrony tego dziecka zostały podjęte lub rozważane jest ich podjęcie, jeżeli zostały poinformowane o zmianie pobytu lub obecności dziecka w innym państwie, informują organy tego państwa o niebezpieczeństwie oraz środkach podjętych lub których podjęcie jest rozważane (art. 36 Konwencji).

Kwestia ewentualnego wyjazdu za granicę, nawet jeśli jest to planowany pobyt krótkotrwały, należy do istotnych spraw dziecka. Przy braku możliwości porozumienia się rodziców co do tej kwestii sąd opiekuńczy zobowiązany jest do podjęcia decyzji stanowczej, aczkolwiek nie ulega wątpliwości, że najlepsze są tu decyzje uzyskane w drodze mediacji sądu między rodzicami (por. Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 9 lipca 1998 r., II CKN 887/97).

W sytuacji, gdy rodzice nie mogą dojść do porozumienia w kwestii wyjazdu dziecka za granicę czy wyrobienia paszportu, każde z nich może się zwrócić o rozstrzygnięcie do sądu. Sąd orzeka mając na uwadze dobro dziecka.

Co do zasady, zgoda na wyjazd dziecka z Polski za granicę konieczna byłaby zgoda drugiego rodzica, to na powrót do państwa, którego dziecko i rodzice mają obywatelstwo, nie będzie tego wymagana. Należy mieć jednak na uwadze, że o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie, bowiem – co do zasady – władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Dopiero w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy i najprawdopodobniej to sąd zdecyduje w tym przypadku o ewentualnych uprawnieniach do rozstrzygania o istotnych sprawach dziecka.

Nieco inna sytuacja jest, gdy dziecko pochodzi ze związku partnerskiego bądź małżeńskiego z obcokrajowcem. Jednak w szczególnych sytuacjach, istnieje możliwość opuszczenia kraju pobytu.

W razie konfliktu rodziców, również Sąd będzie decydował, co jest zgodne z dobrem dziecka – czy powrót do kraju pobytu czy powrót do Polski będzie zgodny z dobrem dziecka. Jeżeli chodzi o stosowanie przepisów z ww. cytowanej Konwencji, to Sądy polskie coraz bardziej chronią swojego obywatela.

Każda sytuacja jest indywidualna i szczególna, wobec czego zachęcamy do skonsultowania sprawy z radcami prawnymi, adwokatami z naszej Kancelarii.

Radca prawny

Alicja Kaszta

tel.: 608 436 324

Czytaj więcej

Zakaz kontaktów z dzieckiem (zakaz osobistej styczności)

Zasadą ustanowioną w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym jest utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem. Utrzymywanie kontaktów z dzieckiem jest zarówno prawem jak i obowiązkiem każdego rodzica niezależnym od władzy rodzicielskiej /pozbawienie, ograniczenie, zawiedzenie/. w szczególnych okolicznościach można jednak zakazać albo ograniczyć rodzicowi kontakty z dzieckiem.

Zakaz kontaktów z dzieckiem

Zakazać rodzicowi kontaktów (osobistej styczności) z dzieckiem może wyłącznie Sąd. Jedyną sytuacją, w której Sąd może zakazać kontaktów z dzieckiem jest ta, w której kontakty stanowiłyby poważne zagrożenie dla dobra dziecka. Nie wystarczy jednak każdy rodzaj zagrożenia, musi być to zagrożenie poważne. Ma to miejsce wtedy kiedy z kontaktami wiąże się zagrożenie życia lub zdrowia dziecka, jego prawidłowego rozwoju lub bezpieczeństwa i nietykalności cielesnej. Takie sytuacje mogą zachodzić, gdy rodzic nadużywa alkoholu, środków odurzających, stosuje przeciwko dziecku przemoc, wykorzystuje seksualnie dziecko, bądź zezwala na takie działania osobom trzecim itp. Innymi podstawami mogą być demoralizujący wpływ kontaktów z rodzicem na dziecko, wykorzystywanie kontaktów do kształtowania u dziecka postaw aspołecznych albo postaci wrogości wobec drugiego rodzica. Takie sytuacje mogą zachodzić w szczególności, gdy rodzić posługuje się dzieckiem w celu popełnienia przestępstwa, nakazuje zaniedbanie obowiązku szkolnego, uczy dziecka niewłaściwych zachowań społecznych i pochwala je.

Ważne! Samo pozbawienie władzy rodzicielskiej nie powoduje jednocześnie utraty prawa do kontaktów z dzieckiem.
iećbear-1409127_1280
Ograniczenie kontaktów z dzieckiem

O ile przesłanką zakazania kontaktów z dzieckiem jest jedynie bardzo poważne zagrożenie dobra dziecka, o tyle wszelkie inne okoliczności wiążące się z zagrożeniem dobra dziecka, mogą skutkować ograniczeniem kontaktów. Sporadyczne używanie alkoholu, prowadzenie antyspołecznego trybu życia przez rodzica, długotrwałe niewykonywanie kontaktów, może skutkować ograniczeniem tego rodzica w kontaktach z dzieckiem. Przykładem może być sytuacja kiedy przebywanie z długo nie widzianym rodzicem poza swoim miejscem zamieszkania wiąże się u dziecka z silnym stresem – w takim przypadku można zastanawiać się nad przejściowym ograniczeniem prawa rodzica do kontaktów w ten sposób aby mogły się one odbywać jedynie w miejscu zamieszkania dziecka lub/i w obecności drugiego rodzica.

Zgodnie z art. 113[2] k.r.o. ograniczenie kontaktów z dzieckiem może polegać w szczególności na:
1. zakazie spotkań z dzieckiem (osobistej styczności)
2. zakazie zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu
3. zezwoleniu na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego albo innej osoby wskazanej przez sąd
4. ograniczeniu kontaktów do określonych sposobów porozumiewania się na odległość
5. zakazie porozumiewania się na odległość.

Wskazane wyliczenie stanowi katalog otwarty. Sąd może ustanowić także inne ograniczenia, jeżeli będzie tego wymagało dobro dziecka.

Czytaj więcej