Co wybrać – separację bądź rozwód? – Co właściwie oznacza separacja?

Separacja może stanowić alternatywę dla małżonków, którzy z różnych powodów np. religijnych, rodzinnych nie chcą orzeczenia rozwodu. Skutki separacji poza ustaniem małżeństwa są zbliżone do skutków rozwodu.
Separacja polega na sądowym uregulowaniu faktycznego rozłączenia małżonków, bez rozwiązywania związku małżeńskiego. Separacja może być rozwiązaniem tymczasowym służącym pogodzeniu się małżonków, może również stanowić etap przejściowy przed wystąpieniem z pozwem o rozwód.

Sąd może orzec separację, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że gdy przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami (Uchwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1955 r. I CO. 5/55).
Uzyskać separację jest więc łatwiej niż rozwód, bowiem do jej otrzymania konieczne jest udowodnienie tylko jednej przesłanki, tj. zupełnego rozkładu pożycia między małżonkami (w przypadku rozwodu trzeba jeszcze udowodnić, że rozkład pożycia ma charakter trwały). W przeciwieństwie do rozwodu z żądaniem separacji może wystąpić również małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia.

hands-1246170_1280

Orzeczenie separacji może zostać orzeczone na zgodny wniosek małżonków (wniosek o separację) lub w procesie (pozew o separację).

1/ Separacja na zgodny wniosek małżonków

W sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków. Wówczas sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym. Właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy. Opłata sądowa od wniosku o separację wynosi 100 zł.
Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym przypadku następują skutki takie same, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

2/ Separacja w procesie

Jeśli nie ma zgodnego wniosku małżonków albo posiadają oni małoletnie dzieci sprawa o separację jest rozpoznawana w procesie. Postępowanie jest podobne jak w sprawach rozwodowych. Wyłącznie właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy. Opłata sądowa od pozwu o separację wynosi 600 zł. Opłata tożsama jest z opłatą, jaką należy uiścić za pozew o rozwód.
Sąd może zaniechać orzeczenia o winie tylko na zgodne żądanie małżonków. Gdy zgody małżonków nie ma – Sąd ustala winę.

Skutki orzeczenia separacji to:

– powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej
– małżonek w separacji nie dziedziczy po zmarłym małżonku,
– wpisanie wzmianki o separacji do aktu małżeństwa
– uchylenie domniemania, że dziecko urodzone przez żonę pozostającą w separacji jest dzieckiem męża

Orzekając separację sąd – tak samo jak przy rozwodzie – reguluje takie kwestie jak:

– ustalenie winy rozkładu pożycia
– ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron
– ustalenie wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz wspólnych małoletnich dzieci

W przypadku orzeczenia separacji małżonek nie ma możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska, ani nie może zawrzeć nowego związku małżeńskiego.

Istotnym jest, że pomimo orzeczenia separacji zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 23.04.2008r. II FSK 373/07 małżonkowie nadal pozostają zakwalifikowani do I grupy podatkowej.

Radca prawny
Alicja Kaszta
tel.: 608 436 324

Czytaj więcej

Eksmisja byłego małżonka z mieszkania po rozwodzie

Sąd w wyroku rozwodowym orzeka o korzystaniu z mieszkania przez czas w jakim małżonkowie będą w nim razem zamieszkiwać po rozwodzie. Docelowo jeden z małżonków powinien się wyprowadzić z mieszkania. Co zrobić w sytuacji, gdy były małżonek nie chce opuścić mieszkania, bądź gdy dalsze wspólne zamieszkiwanie byłych małżonków jest uciążliwe a wręcz niemożliwe?

Decyzje odnośnie dalszego zamieszkiwania uzależnione będą od tego, któremu z byłych małżonków przysługuje prawo do mieszkania, bądź czy jest to prawo wspólne obojgu małżonków.

Otóż, jeżeli prawo do mieszkania przysługuje tylko jednemu małżonkowi, gdyż np. małżonek ten zakupił mieszkanie przed zawarciem małżeństwa, otrzymał mieszkanie w spadku bądź darowizną lub tylko on jest najemcą, wówczas po orzeczeniu rozwodu, były małżonek traci uprawnienie do korzystania z mieszkania.
W takim więc przypadku, orzeczenie rozwodu między małżonkami powoduje, że małżonek mający wyłączne prawo do lokalu mieszkalnego może żądać eksmisji byłego współmałżonka.

Należy pamiętać, iż eksmisja może odbyć się jedynie w sposób zgodny z przepisami ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Procedura, która w tym przypadku stwarza możliwość eksmisji byłego małżonka określona jest też w art. 58 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Stosowana jest w wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie – to właśnie wtedy sąd może nakazać w wyroku rozwodowym jego eksmisję na żądanie drugiego małżonka. Małżonek może więc wytoczyć powództwo o nakazanie przez sąd eksmisji rozwiedzionego małżonka, jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia dalsze wspólne zamieszkiwanie. Przesłanką warunkującą zatem wystąpienie z powództwem o eksmisję byłego współmałżonka z lokalu jest jego rażąco naganne zachowanie. Wobec czego w sądzie w trakcie postępowania o eksmisję należy przedłożyć odpowiednie dowody, które potwierdzą karygodne zachowanie byłego małżonka.

Pamiętać jednak należy, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 1978 r., sygn. akt: III CZP 30/77, nie jest możliwe orzeczenie eksmisji wtedy, gdy wspólnie zajmowane mieszkanie jest przedmiotem odrębnego majątku małżonka, który miałby być eksmitowany, a więc jeśli nagannie zachowuje się małżonek, który posiada wyłączne prawo do lokalu mieszkalnego, to wówczas były współmałżonek nie może skutecznie żądać eksmisji takiej osoby.

eksmisja

Odmiennie kształtuje się sytuacja byłych już małżonków, którzy posiadają wspólne prawo do mieszkania. W przypadku, gdy byli małżonkowie są jego współwłaścicielami. W takiej sytuacji nie można żądać eksmisji jednego z małżonków, nawet jeżeli zachowuje się on w sposób sprzeczny z przyjętymi normami i swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie.
W takim przypadku, jedynym rozwiązaniem jest przeprowadzenie przez byłych małżonków podziału wspólnego majątku, w wyniku którego prawo do mieszkania zostanie przyznane na wyłączność jednemu z nich, z dokonaniem ewentualnej spłaty na rzecz drugiego małżonka.

Czytaj więcej