Zakaz kontaktów z dzieckiem (zakaz osobistej styczności)

Zasadą ustanowioną w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym jest utrzymywanie kontaktów rodziców z dzieckiem. Utrzymywanie kontaktów z dzieckiem jest zarówno prawem jak i obowiązkiem każdego rodzica niezależnym od władzy rodzicielskiej /pozbawienie, ograniczenie, zawiedzenie/. w szczególnych okolicznościach można jednak zakazać albo ograniczyć rodzicowi kontakty z dzieckiem.

Zakaz kontaktów z dzieckiem

Zakazać rodzicowi kontaktów (osobistej styczności) z dzieckiem może wyłącznie Sąd. Jedyną sytuacją, w której Sąd może zakazać kontaktów z dzieckiem jest ta, w której kontakty stanowiłyby poważne zagrożenie dla dobra dziecka. Nie wystarczy jednak każdy rodzaj zagrożenia, musi być to zagrożenie poważne. Ma to miejsce wtedy kiedy z kontaktami wiąże się zagrożenie życia lub zdrowia dziecka, jego prawidłowego rozwoju lub bezpieczeństwa i nietykalności cielesnej. Takie sytuacje mogą zachodzić, gdy rodzic nadużywa alkoholu, środków odurzających, stosuje przeciwko dziecku przemoc, wykorzystuje seksualnie dziecko, bądź zezwala na takie działania osobom trzecim itp. Innymi podstawami mogą być demoralizujący wpływ kontaktów z rodzicem na dziecko, wykorzystywanie kontaktów do kształtowania u dziecka postaw aspołecznych albo postaci wrogości wobec drugiego rodzica. Takie sytuacje mogą zachodzić w szczególności, gdy rodzić posługuje się dzieckiem w celu popełnienia przestępstwa, nakazuje zaniedbanie obowiązku szkolnego, uczy dziecka niewłaściwych zachowań społecznych i pochwala je.

Ważne! Samo pozbawienie władzy rodzicielskiej nie powoduje jednocześnie utraty prawa do kontaktów z dzieckiem.
iećbear-1409127_1280
Ograniczenie kontaktów z dzieckiem

O ile przesłanką zakazania kontaktów z dzieckiem jest jedynie bardzo poważne zagrożenie dobra dziecka, o tyle wszelkie inne okoliczności wiążące się z zagrożeniem dobra dziecka, mogą skutkować ograniczeniem kontaktów. Sporadyczne używanie alkoholu, prowadzenie antyspołecznego trybu życia przez rodzica, długotrwałe niewykonywanie kontaktów, może skutkować ograniczeniem tego rodzica w kontaktach z dzieckiem. Przykładem może być sytuacja kiedy przebywanie z długo nie widzianym rodzicem poza swoim miejscem zamieszkania wiąże się u dziecka z silnym stresem – w takim przypadku można zastanawiać się nad przejściowym ograniczeniem prawa rodzica do kontaktów w ten sposób aby mogły się one odbywać jedynie w miejscu zamieszkania dziecka lub/i w obecności drugiego rodzica.

Zgodnie z art. 113[2] k.r.o. ograniczenie kontaktów z dzieckiem może polegać w szczególności na:
1. zakazie spotkań z dzieckiem (osobistej styczności)
2. zakazie zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu
3. zezwoleniu na spotykanie się z dzieckiem tylko w obecności drugiego rodzica, opiekuna, kuratora sądowego albo innej osoby wskazanej przez sąd
4. ograniczeniu kontaktów do określonych sposobów porozumiewania się na odległość
5. zakazie porozumiewania się na odległość.

Wskazane wyliczenie stanowi katalog otwarty. Sąd może ustanowić także inne ograniczenia, jeżeli będzie tego wymagało dobro dziecka.

Czytaj więcej

Kiedy dziecko odpowiada przed sądem dla nieletnich?

Dziecko może odpowiadać przed sądem dla nieletnich w następujących sytuacjach:

1/ Kiedy jest zdemoralizowane. Przejawem demoralizacji może być np: nadużywanie alkoholu i środków odurzających albo popełnianie innych czynów zabronionych.
W przypadku demoralizacji dolna granica wieku dziecka nie jest określona, zatem postępowanie może dotyczyć także dzieci poniżej 13 roku życia.

2/ Jeżeli popełni czyn karalny (przestępstwo, albo niektóre wykroczenia) i ma więcej niż 13 a mniej niż 17 lat (osoba, która popełnia czyn zabroniony po ukończeniu 17 roku życia odpowiada jak dorosły, natomiast dziecko, które popełnia czyn karalny przed 13-stym rokiem, życia odpowiada na zasadach przeciwdziałania demoralizacji).
Jeżeli już odpowiadało wcześniej na zasadach opisanych w pkt 1 (demoralizacja) lub 2 (czyn karalny) i istnieje potrzeba orzeczenia w zakresie wykonywania wobec niego środków wychowawczych lub poprawczych.

fist-bump-933916_1280

Wobec nieletniego sprawcy czynu zabronionego, sąd może stosować środki wychowawcze oraz środki poprawcze.

Do środków wychowawczych należą:

1/ udzielenie upomnienia,
2/ zobowiązanie do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia,
3/ ustanowienie nadzoru odpowiedzialnego rodziców lub opiekuna,
4/ ustanowienie nadzoru organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania – udzielających poręczenia za nieletniego,
5/ zastosowanie nadzoru kuratora,
6/ skierowanie do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją;
7/ orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów,
8/ orzeczenie przepadku rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego,
9/ orzeczenie umieszczenia w młodzieżowym ośrodku wychowawczym albo w rodzinie zastępczej zawodowej, która ukończyła szkolenie przygotowujące do sprawowania opieki nad nieletnim.

Środek poprawczy stanowi orzeczenie o umieszczeniu nieletniego w zakładzie poprawczym.

W postępowaniu wyjaśniającym oraz postępowaniu opiekuńczo-wychowawczym nieletni może mieć obrońcę. Obrońcą może być radca prawny lub adwokat (art. 20 § 1 u.p.n. w zw. z art. 82 k.p.k.). Jest to uprawnienie nieletniego. Warto z niego korzystać.

Istnieją sytuacje kiedy nieletni musi mieć obrońcę:

W toku postępowania wyjaśniającego obrona nieletniego jest obligatoryjna w następujących sytuacjach:
a/ w sytuacji gdy interesy nieletniego są sprzeczne z interesami jego rodziców lub opiekuna (np. gdy postępowanie wyjaśniające zostało wszczęte w oparciu o zawiadomienie rodziców nieletniego albo jednego z nich);
b/ w sytuacji, gdy nieletni został umieszczony w schronisku dla nieletnich.

Natomiast w postępowaniu poprawczym nieletni każdorazowo obligatoryjnie musi mieć obrońcę przed sądem.

Czytaj więcej