Ubezwłasnowolnienie – podstawowe informacje

Ubezwłasnowolnienie to inaczej całkowite albo częściowe pozbawienie danej osoby możliwości działania ze skutkiem prawnym. Ma na celu ochronę interesu osobistego lub majątkowego osoby fizycznej. Stosowane jest dla dobra tej osoby.
Podstawową przesłanką ubezwłasnowolnienia, jest niemożność kierowania swoim, postępowaniem przez osobę, której wniosek ma dotyczyć. W szczególności jest to brak kontaktu z otoczeniem jak również brak zdolności intelektualnej oceny swojej sytuacji.

Ubezwłasnowolniona częściowo może zostać osoba pełnoletnia z powodu choroby psychicznej lub innych psychicznych zaburzeń (szczególnie pijaństwa lub narkomanii), albo niedorozwoju umysłowego, jeżeli potrzebuje pomocy przy prowadzeniu swych spraw, ale jej stan nie uzasadnia całkowitego ubezwłasnowolnienia. Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może dokonywać czynności prawnych samodzielnie (jeśli nie powodują po jej stronie powstania zobowiązania, ani nie doprowadzają do rozporządzenia istniejącym prawem majątkowym tej osoby). Dla części czynności wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego (rodzica albo kuratora).

Ubezwłasnowolniona całkowicie może zostać osoba, która ukończyła trzynaście lat, jeżeli nie jest w stanie pokierować swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innych zaburzeń psychicznych. Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie może dokonywać jedynie czynności w drobnych, bieżących sprawach życia codziennego. Pozostałych czynności w jej imieniu może dokonać tylko opiekun.

dependent-826327_1280

Sprawy o ubezwłasnowolnienie rozpoznają Sądy Okręgowe na wniosek osoby zainteresowanej.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie może zgłosić:
– małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie,
– jej krewni w linii prostej oraz rodzeństwo,
– jej przedstawiciel ustawowy (przykładowo przedstawicielem ustawowym dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską są jego rodzice).

Uczestnikami postępowania o ubezwłasnowolnienie są z mocy prawa prócz wnioskodawcy:
– osoba, której dotyczy wniosek,
– jej przedstawiciel ustawowy,
– małżonek osoby, której dotyczy wniosek o ubezwłasnowolnienie.

Postępowanie toczy się z udziałem prokuratora.

Od wniosku o ubezwłasnowolnienie należy uiścić opłatę w kwocie 40 zł. Dodatkowym kosztem postępowania jest opłata za opinię biegłego sądowego, która jest niejako obligatoryjna w tym postępowaniu.

Przygotowując się do złożenia wniosku, należy skompletować odpowiednie dokumenty: skrócony odpis aktu urodzenia uczestnika, dodatkowo jeśli uczestnik pozostaje w związku małżeńskim, należy załączyć odpis skrócony aktu małżeństwa uczestnika oraz wskazać imię, nazwisko i adres zamieszkania małżonka, a jeżeli uczestnik jest wdową/wdowcem, to wówczas należy załączyć odpis skrócony aktu zgonu małżonka. Należy także załączyć odpis aktu stanu cywilnego, z którego wynika stopień pokrewieństwa wnioskodawcy z osobą, która ma być ubezwłasnowolniona (akt małżeństwa w przypadku gdy wniosek składa żona/mąż, akt urodzenia wnioskodawcy, gdy wniosek składa dziecko).

Sąd Okręgowy po uprawomocnieniu się orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym przesyła odpis postanowienia do właściwego Sądu Rejonowego. Sąd Rejonowy po otrzymaniu zawiadomienia, wszczyna postępowania w przedmiocie ustanowienia opiekuna.
Opiekun sprawuje pieczę nad osobą ubezwłasnowolnioną i zarządza jej majątkiem. We wszystkich ważniejszych sprawach (przekraczających zakres zwykłego zarządu), opiekun musi uzyskać zgodę sądu opiekuńczego -art. 156 Kodeksu rodzinnego.
Zadaniem opiekuna jest przede wszystkim zapewnienie ubezwłasnowolnionemu środków utrzymania (opiekun nie jest zobowiązany do dostarczania ich osobiście, ale powinien np. wystąpić w imieniu ubezwłasnowolnionego o rentę), zarząd majątkiem ubezwłasnowolnionego, zapewnienie mu właściwej opieki lekarskiej lub pielęgniarskiej, zadbanie aby nie zagrażał sobie i innym. W razie potrzeby opiekun może starać się o umieszczenie osoby powierzonej jego pieczy w szpitalu lub domu pomocy. Najistotniejszym obowiązkiem opiekuna jest reprezentowanie osoby pozostającej pod jego opieką przy dokonywaniu czynności prawnych.

Ubezwłasnowolnienie podlega obligatoryjnemu uchyleniu, gdy ustały przyczyny jego ustanowienia (art. 559 § 1 k.p.c.).

Czytaj więcej

Aspekty prawne eksmisji sprawcy przemocy w rodzinie

Jeżeli osoba bliska dopuszcza się przemocy albo w inny sposób znęca się nad rodziną, można wystąpić o orzeczenie eksmisji takiej osoby z zajmowanego wspólnie lokalu. Podstawę stanowią ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania karnego.
Sprawcę przemocy można eksmitować na podstawie przepisów karnych, jak i cywilnych. Obie procedury dają stosowne możliwości.

Eksmisja w postępowaniu karnym.

Zgodnie z art. 41a k.k. w przypadku skazania sprawcy za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego lub inne przestępstwo przeciwko wolności oraz w razie skazania za umyślne przestępstwo z użyciem przemocy, w tym przemocy przeciwko osobie najbliższej sąd może orzec obowiązek opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym i zakaz zbliżania się do określonych osób.
W toku postępowania (jeszcze przed skazaniem sprawcy prawomocnym wyrokiem) można złożyć wniosek o tymczasowe aresztowanie bądź dozór Policji. Zgodnie z art. 275 § 3 k.p.k. Jeżeli zachodzą przesłanki zastosowania tymczasowego aresztowania wobec oskarżonego o przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej na szkodę osoby najbliższej albo innej osoby zamieszkującej wspólnie ze sprawcą, zamiast tymczasowego aresztowania można zastosować dozór, pod warunkiem że oskarżony w wyznaczonym terminie opuści lokal zajmowany wspólnie z pokrzywdzonym oraz określi miejsce swojego pobytu.

Eksmisja w postępowaniu cywilnym.

Eksmisja na podstawie przepisów prawa cywilnego może być przeprowadzona w ramach postępowania w trybie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.
Zgodnie z art. 11a ust. 1 ustawy, jeżeli członek rodziny wspólnie zajmujący mieszkanie swoim zachowaniem polegającym na stosowaniu przemocy w rodzinie czyni szczególnie uciążliwym wspólne zamieszkiwanie, osoba dotknięta przemocą może żądać, aby sąd zobowiązał go do opuszczenia mieszkania.
Obowiązek opuszczenia mieszkania może zostać orzeczony w stosunku do członka rodziny, czyli może dotyczyć różnych osób a zatem nie tylko małżonka, ale również partnera, dorosłego dziecka, rodzica itp. – jeżeli stosuje w stosunku do pozostałych domowników przemoc i czyni wspólne zamieszkiwanie szczególnie uciążliwym.
Ponadto w postępowaniu cywilnym istnieje również możliwość orzeczenia eksmisji współmałżonka w wyroku rozwodowym a także po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego, gdy małżonkowie nadal zamieszkują wspólnie, a dalsze zamieszkiwanie jest niemożliwe. Problem opisany został we wcześniejszych artykułach.

fear-1131143_1280

Czytaj więcej

Dziecko a rozwód rodziców – aspekt psychologiczny

Rozwód rodziców to bardzo stresująca sytuacja dla dzieci. Często dzieci nie wiedzą, co się dzieje i winą rozejścia się rodziców obciążają siebie. Także w trakcie postępowania rozwodowego, bardzo istotne jest podejście rodziców i zrozumienie względem dzieci. Jeśli rodzice potrafią współpracować ze sobą, mają szansę uchronić dzieci przed skutkami rozwodu. Warto ‚przełamać się’ i starać porozumieć z drugim rodzicem. Należy oddzielić kwestie związane z partnerstwem i rozpadem małżeństwa a kwestie związane z rodzicielstwem.
Doświadczenie rozwodu ma wpływ na dzieci, zarówno jeśli chodzi o skutki krótko jak i długoterminowe. Te pierwsze to reakcja na silny stres i bezpośrednio przeżywaną stratę. Natomiast te drugie to sutek i pogodzenie się z traumą związaną ze stratą.
Dzieci rozwodzących się rodziców mogą w różny sposób demonstrować swe emocje. Wiele zależy od wieku dzieci, poziomu rozwoju emocjonalnego oraz rodzaju wsparcia, które otrzymały/bądź nie otrzymały od rodziców.
Często zdarza się, że rodzice w nerwach i stresie związanym z zakończeniem trwania małżeństwa, zapominają o emocjach dzieci a co za tym idzie, nie przygotowali dzieci na rozstanie. W takiej sytuacji, dzieci nie rozumieją rozwodu, zwłaszcza, gdy w domu nie było jawnych sygnałów, że dzieje się źle. Rodzice nie powiedzieli im o podjętej decyzji, nie przeprowadzili rozmowy o tym, co zaraz nastąpi. Dzieciom, które były świadkami wyprowadzki rodzica z domu, scena ta zapada w pamięć na całe życie i stanowi dotkliwe wspomnienie. Dzieci mogą zamknąć się w sobie i te negatywne emocje przeżywać w samotności, ‚wewnątrz siebie’. Inną reakcją dzieci na rozwód, może być silna agresja skierowana ‚na zewnątrz’.
Dzieci, które początkowo bardzo gwałtownie zareagowały na rozwód potrafiom poradzić sobie z tym doświadczeniem kilka lat później. Potrafią zrozumieć i zaakceptować decyzję rodziców.
Z kolei u części dzieci, które sprawiały wrażenie dobrze radzących sobie z tą sytuacją – ‚zamkniętych w sobie’, może wystąpić reakcja z opóźnieniem. Objawy stresu wydobywają się na jaw z dużą siłą dopiero po wielu latach od rozwodu.

smutne dziecko
Odroczone skutki rozwodu objawiają się przede wszystkim w sferze bliskich związków. Duża część dorosłych z rozbitych rodzin ma trudność w zbudowaniu i prawidłowym przeżywaniu własnych relacji. Część z tych osób nie wierzy w miłość, cierpi na brak zaufania do potencjalnego partnera, jest bardziej wyczulona na punkcie zdrady, podejrzliwa co do partnera.
Wobec powyższego bardzo istotnym jest przygotowanie dzieci przez rodziców na rozstanie i porozumienie się z drugim rodzicem co do istotnych kwestii związanych z dziećmi.
Nie rzadko przecież, w toku postępowania rozwodowego z udziałem dzieci przeprowadzane są czynności, w celu ustalenia kwestii władzy rodzicielskiej oraz kontaktów z dziećmi po rozwodzie. Biegli z Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno-Konsultacyjnego przerowadzają rozmowy z dziećmi. W miejscu zamieszkania dzieci może pojawić się kurator, celem sprawdzenia warunków, w jakich żyją i wychowywują się dzieci. Takie czynności mogą być bardzo setresujące dla dzieci. Starając się zminimalizować negatywne emocje dzieci, rozwodzący się małżonkowie-rodzice powinni odpowiedzialnie podejść do spraw związanych z rodzicielstwem.

Czytaj więcej

przeszkody małżeństwo

Małżeństwo – co stoi na przeszkodzie?

W polskim systemie prawa ustawodawca przewidział niektóre sytuacje, które uniemożliwiają zawarcie małżeństwa, są to tzw. przeszkody. Przeszkoda, to pewne określone cechy osobiste i okoliczności rzeczowe, które nie pozwalają osobom nimi obarczonym na ważne zawarcie małżeństwa, dotyczą one bezpośrednio danej osoby.

  1. Przeszkoda wieku. 

    Zgodnie z art.10 KRO małżeństwo może być zawarte jedynie przez osoby, które ukończyły osiemnaście lat. Istnieje jeden wyłom od powyższej zasady, mianowicie kobieta po ukończeniu szesnastu lat może zawrzeć ważne małżeństwo, pod warunkiem, że sąd opiekuńczy na to zezwoli ze względu na ważne powody i po ustaleniu, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.

  2. Przesłanka ubezwłasnowolnienia.

    Zgodnie z art. 11 § 1 KRO nie może zawrzeć małżeństwa osoba ubezwłasnowolniona całkowicie. Natomiast przesłankami uzasadniającymi całkowite ubezwłasnowolnienie są: choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne w szczególności pijaństwo lub narkomania powodujące, że osoba nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Nie stanowi natomiast przeszkody do zawarcia małżeństwa ubezwłasnowolnienie częściowe.

  3. Przesłanka choroby psychicznej. 

    W myśl art. 12 § 1 KRO nie można zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.

  4. Przeszkoda bigamii. 

    Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim. Przeszkoda ta jest konsekwencją zasady monogamii, która obowiązuje w polskim systemie prawa. Należy zauważyć, że dodatkowo bigamia stanowi przestępstwo w myśl przepisów Kodeksu karnego (art. 206 k.k.).

  5. Przeszkoda pokrewieństwa. 

    Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej.

  6. Przeszkoda powinowactwa. 

    Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa powinowaci w linii prostej. Powinowactwo jest węzłem łączącym jednego małżonka z krewnymi drugiego małżonka. Jest to węzeł wyłącznie prawny, nie zaś biologiczny i istnieje nawet po rozwodzie między małżonkami.

  7. Przeszkoda przysposobienia.

    Nie mogą ze sobą zawrzeć małżeństwa przysposabiający i przysposobiony. Przeszkoda ta obejmuje jedynie osobę przysposobionego i przysposabiającego, co w konsekwencji oznacza, że nie dotyczy przysposobionego i jego krewnych z przysposobienia.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 1964r. Nr 9, poz. 59 ze zm.).

Czytaj więcej