Co wybrać – separację bądź rozwód? – Co właściwie oznacza separacja?

Separacja może stanowić alternatywę dla małżonków, którzy z różnych powodów np. religijnych, rodzinnych nie chcą orzeczenia rozwodu. Skutki separacji poza ustaniem małżeństwa są zbliżone do skutków rozwodu.
Separacja polega na sądowym uregulowaniu faktycznego rozłączenia małżonków, bez rozwiązywania związku małżeńskiego. Separacja może być rozwiązaniem tymczasowym służącym pogodzeniu się małżonków, może również stanowić etap przejściowy przed wystąpieniem z pozwem o rozwód.

Sąd może orzec separację, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że gdy przy zupełnym braku więzi duchowej i fizycznej pozostały pewne elementy więzi gospodarczej, rozkład pożycia może być mimo to uznany za zupełny, jeśli utrzymanie elementów więzi gospodarczej (np. wspólnego mieszkania) wywołane zostało szczególnymi okolicznościami (Uchwała Całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1955 r. I CO. 5/55).
Uzyskać separację jest więc łatwiej niż rozwód, bowiem do jej otrzymania konieczne jest udowodnienie tylko jednej przesłanki, tj. zupełnego rozkładu pożycia między małżonkami (w przypadku rozwodu trzeba jeszcze udowodnić, że rozkład pożycia ma charakter trwały). W przeciwieństwie do rozwodu z żądaniem separacji może wystąpić również małżonek wyłącznie winny rozkładowi pożycia.

hands-1246170_1280

Orzeczenie separacji może zostać orzeczone na zgodny wniosek małżonków (wniosek o separację) lub w procesie (pozew o separację).

1/ Separacja na zgodny wniosek małżonków

W sytuacji, gdy małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków. Wówczas sprawa toczy się w postępowaniu nieprocesowym. Właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy. Opłata sądowa od wniosku o separację wynosi 100 zł.
Orzekając separację na podstawie zgodnego żądania małżonków sąd nie orzeka o winie rozkładu pożycia. W tym przypadku następują skutki takie same, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.

2/ Separacja w procesie

Jeśli nie ma zgodnego wniosku małżonków albo posiadają oni małoletnie dzieci sprawa o separację jest rozpoznawana w procesie. Postępowanie jest podobne jak w sprawach rozwodowych. Wyłącznie właściwy do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy. Opłata sądowa od pozwu o separację wynosi 600 zł. Opłata tożsama jest z opłatą, jaką należy uiścić za pozew o rozwód.
Sąd może zaniechać orzeczenia o winie tylko na zgodne żądanie małżonków. Gdy zgody małżonków nie ma – Sąd ustala winę.

Skutki orzeczenia separacji to:

– powstanie między małżonkami rozdzielności majątkowej
– małżonek w separacji nie dziedziczy po zmarłym małżonku,
– wpisanie wzmianki o separacji do aktu małżeństwa
– uchylenie domniemania, że dziecko urodzone przez żonę pozostającą w separacji jest dzieckiem męża

Orzekając separację sąd – tak samo jak przy rozwodzie – reguluje takie kwestie jak:

– ustalenie winy rozkładu pożycia
– ustalenie sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem stron
– ustalenie wysokości świadczeń alimentacyjnych na rzecz wspólnych małoletnich dzieci

W przypadku orzeczenia separacji małżonek nie ma możliwości powrotu do poprzedniego nazwiska, ani nie może zawrzeć nowego związku małżeńskiego.

Istotnym jest, że pomimo orzeczenia separacji zgodnie z wyrokiem NSA w Warszawie z dnia 23.04.2008r. II FSK 373/07 małżonkowie nadal pozostają zakwalifikowani do I grupy podatkowej.

Radca prawny
Alicja Kaszta
tel.: 608 436 324

Czytaj więcej

Jak przygotować się do rozprawy rozwodowej przed Sądem?

Sąd może orzec rozwód wyłącznie, gdy spełnione są przesłanki rozwodu wymienione w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Do tych przesłanek należy zupełny i trwały rozkład pożycia. Postępowanie dowodowe, w sprawach rozwodowych, ma na celu ustalenie zaistnienia wskazanych przesłanek. Rozkład pożycia między małżonkami oznacza nie tylko ustanie więzi gospodarczej i materialnej, ale również więzi psychicznej, fizycznej i uczuciowej. Wobec czego postępowanie dowodowe ingerować będzie w zasadzie w każdą sferę życia prywatnego małżonków.

Obligatoryjnym elementem w postępowaniu rozwodowym jest przesłuchanie stron postępowania. Sąd ma obowiązek przesłuchania każdego z małżonków w celu ustalenia, czy zaistniały przesłanki zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, czy nie ma widoków na utrzymanie tego małżeństwa.

Po wejściu na salę sądową, powód (osoba wnosząca pozew) zajmuje miejsce w ławie po prawej stronie sędziego, natomiast pozwany w ławie po lewej stronie sędziego.

Po otwarciu posiedzenia sąd dokonuje sprawdzenia obecności, a następnie udziela głosu stronom – najpierw powodowi, a następnie pozwanemu, w celu określenia, czy strony podtrzymują zajęte dotychczas stanowiska.

Następnie sąd dopuszcza dowody zgłoszone w sprawie w tym dowody z zeznań świadków. Jeżeli sąd wezwał świadków na termin posiedzenia, oczekują oni na korytarzu i są po kolei wzywani przez sąd w celu ich przesłuchania.

Jednak przed rozpoczęciem postępowania dowodowego w tym przesłuchania świadków, sąd zadaje stronom pytanie, czy ich zdaniem istnieją widoki na utrzymanie małżeństwa. Pytanie to jest bardzo ważne, gdyż w przypadku udzielenia na nie przez strony pozytywnej odpowiedzi, sąd może skierować strony do mediacji. O ile strony są zainteresowane pojednaniem i trwaniem w małżeństwie, to będzie to dobrym rozwiązaniem, gdyż w toku mediacji można wyjaśnić sobie wiele spornych kwestii. Natomiast jeżeli celem stron jest orzeczenie rozwodu, postępowanie mediacyjne jedynie wydłuży ten proces.
Pamiętać należy, iż zadaniem sądu jest dążyć do ugodowego załatwienia sprawy w każdym stadium jego postępowania. Tym bardziej w tak ‚delikatnych’ sprawach, jakimi są sprawy rozwodowe. Jeżeli więc sąd nabierze przekonania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia małżeńskiego, zawiesza postępowanie.

Przepisy dotyczące postępowania w sprawie rozwodowej wskazują, iż sąd powinien odebrać od małżonków oświadczenia co do liczby, wieku i płci wspólnych dzieci, stosunków majątkowych i zarobkowych obu małżonków oraz co do treści umowy majątkowej, jeżeli małżonkowie umowę taką zawarli. Sąd, czyniąc zadość wymaganiom procesowym, zada zatem stronom pytania dotyczące wszystkich powyższych kwestii.

Informacje dotyczące liczby, wieku i płci dzieci są dla sądu istotne w kontekście orzekania o przyznaniu lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej i ustaleniu kontaktów z dziećmi, a także w przypadku zasądzania od jednego z małżonków alimentów na rzecz małoletnich dzieci. Jeżeli Sąd będzie orzekał o alimentach, musi zbadać sytuację majątkową małżonków oraz wysokość ich zarobków.

Gdy Sąd będzie badał zupełny i trwały rozkład pożycia, dopytywał będzie, kiedy i dlaczego ustało pożycie. O rozkładzie pożycia decyduje całkowite ustanie więzi gospodarczej i materialnej, a także więzi psychicznej, fizycznej i uczuciowej, trzeba być gotowym na udzielenie odpowiedzi na szereg pytań dotyczących pożycia intymnego stron. W szczególności sąd może interesować, w wyniku jakich zdarzeń, zdaniem stron, rozpad pożycia nastąpił. O podobne okoliczności będzie sąd pytał również świadków.

Należy więc mieć świadomość, że jeżeli strony zgodnie nie wniosły o orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie, sąd zobowiązany jest w wyroku rozwodowym wskazać małżonka winnego rozpadu pożycia, względnie stwierdzić winę obojga małżonków.

W każdym przypadku sąd zobowiązany jest dążyć do wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, dlatego nie sposób przewidzieć katalogu wszystkich pytań, jakie mogą zostać postawione w toku postępowania. Aczkolwiek sporządzając pozew można wskazać sądowi kierunek, w którym mają być zadawane pytania.

Sprawy rozwodowe nie należą do spraw prostych, gdyż wiążą się z emocjami stron, dlatego warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika np. radcy prawnego, by ktoś bez zbędnych emocji prowadził sprawę.

Czytaj więcej