Czy i kiedy sąd może oddalić powództwo o rozwód?

Zgodnie z art. 56 k.r.o., każdy z małżonków może żądać orzeczenia przez Sąd rozwodu, jeśli nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Można żądać orzeczenia rozwodu w sytuacji, gdy między małżonkami nastąpi zerwanie wszelkich więzi emocjonalnych, fizycznych i gospodarczych. Pomimo spełnienia wymienionych wyżej przesłanek, Sąd może oddalić pozew o rozwód.

Możliwe są dwie sytuacje, ze względu na które Sąd może odmówić udzielenia rozwodu małżonkom.

Pierwszy przypadek dotyczy sytuacji, gdy małżonek pozwany o rozwód dowiódł, iż zaistniały rozkład pożycia jest spowodowany wyłączną winą składającego pozew i nie zgadza się na rozwód np. z przyczyn religijnych i światopoglądowych.

Drugi przypadek dotyczy okoliczności, gdy ze względu na orzeczenie rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci stron. Przesłanka ta jest związana z zagwarantowaniem dziecku prawa do prawidłowego rozwoju fizycznego i duchowego. Niemniej jednak wychowywanie małoletniego w atmosferze ciągłego konflikt rodzicielskiego jest samo w sobie destrukcyjne dla jego sfery psychicznej. Problem tkwi zatem nie w samym rozwodzie rodziców, lecz w ich konflikcie, który może przybrać na sile w trakcie postępowania sądowego i w ten sposób zagrozić dobru dziecka.

promise-2749751_960_720

Zatem, przy spełnieniu wskazanych powyżej przesłanek, brak zgody współmałżonka na rozwód, pomimo niewątpliwego ustania jakichkolwiek więzi łączących strony, może skutecznie uniemożliwić rozwiązanie małżeństwa. Czy jednak oddalenie powództwa o rozwód, w sytuacji gdy jeden z małżonków pozostaje w faktycznym pożyciu z inną osobą, a ponadto posiada z tego nieformalnego związku potomstwo nie narusza podstawowych praw człowieka, w szczególności do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności), a także prawa do zawarcia małżeństwa (art. 12 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności) mimo, iż jest dopuszczalne w świetle prawa polskiego?

Kwestia ta stała się przedmiotem rozważań Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Babiarz vs. Polska. W wyroku z dnia 10 stycznia 2017 r. Trybunał wydał wyrok, w którym stwierdził, że odmowa udzielenia rozwodu przez polskie sądy nie narusza art. 8 i 12 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, które to przepisy nie mogą być interpretowane jako przyznanie jednostkom prawa do rozwodu. Co istotne, powyższe rozstrzygnięcie nie zapadło jednogłośnie, a większością pięciu głosów za w stosunku do dwóch głosów przeciwnych.

W zgłoszonych zdaniach odrębnych podnoszono w szczególności, że z istotą małżeństwa, rozumianego jako dobrowolny związek kobiety i mężczyzny, kłóci się odmawianie jednej ze stron rozwodu w sytuacji, gdy nie ma po jej stronie woli pozostawania w tym związku. Prawo do własnego wyboru dotyczącego małżeństwa jest nieodłącznym prawem związanym z wolnością jednostki. Co więcej, poprzez odmowę rozwodu państwo polskie nadmiernie wpływa nie tylko na prawa skarżącego (powoda), ale ogranicza nowemu partnerowi i narodzonym z tego związku dzieciom prawo do życia w rodzinie. W zdaniu odrębnym podkreślono, iż w Polsce sytuacja związków partnerskich nie jest uregulowana prawnie, a co zatem idzie osoby wspólnie żyjące nie mają prawa wspólnie rozliczać się z fiskusem, ubezpieczyć swojego niepracującego partnera, dziedziczyć na podstawie ustawy, a także ubiegać się o prawo do renty rodzinnej lub alimentów. Nie spełnia zatem zasady proporcjonalności, , w ocenie zgłaszającego zdanie odrębne sędziego Sajo, sytuacja, w której ww. praw pozbawia się osoby wspólnie żyjące, narażając je na społeczne napiętnowanie, a to tylko z powodu ochrony moralności oraz życia rodzinnego. Jest paradoksem, że pod pozorem ochrony życia rodzinnego de facto odmawia się tego prawa innej osobie. Ponadto wskazywano, iż koniecznym warunkiem do zawarcia związku małżeńskiego jest uzyskanie rozwodu i w tym właśnie sensie polskie prawo rozwodowe narusza art. 12 Konwencji.

Mimo, iż Trybunał nie uznał skargi za zasadną, tym niemniej uzasadnienie zgłoszonego zdania odrębnego wskazuje na ewolucję poglądów jurysprudencji w tym zakresie. Być może za dziesięć czy dwadzieścia lat rozstrzygnięcie sprawy o podobnym stanie faktycznym zakończy się wydaniem odmiennego wyroku. Do tego czasu pozostaje jedynie pamiętać, że wyrok oddalający powództwo o rozwód nie stwarza przeszkody do ponownego wytoczenia powództwa przez którąkolwiek ze stron.

Czytaj więcej

Czy warto skorzystać z pomocy radcy prawnego w sprawie o rozwód w postępowaniu apelacyjnym (odwoławczym)?

W postępowaniu rozwodowym nie istnieje przymus adwokacko-radcowski. To oznacza, że żadna ze stron nie musi posiadać profesjonalnego pełnomocnika. Strona może występować samodzielnie i reprezentować się sama. W takich przypadkach sąd jest jednakże zobligowany pouczyć stronę o możliwości składania przez nią zastrzeżeń do protokołu, odpowiedzi na pozew bądź dalszych pism procesowych, terminie przedstawiania faktów i dowodów, możliwości ugodowego załatwienia sporu oraz o skutkach prawnych przyznania i braku oświadczenia co do faktów wskazanych przez drugą stronę.

Bardzo wiele osób decyduje się więc na samodzielne występowanie w sprawie rozwodowej. Zdarza się jednak, że to co na początku wydawało się dobrym pomysłem – ostatecznie przynosi skutek w postaci niesatysfakcjonującego wyroku rozwodowego. Pozostaje więc konieczność złożenia apelacji. Stąd często klienci zadają pytanie, czy można ustanowić radcę prawnego na etapie złożenia apelacji od niekorzystnego wyroku.

toga

Oczywiście, że na etapie odwoławczym można skorzystać z pomocy radcy prawnego, w niektórych przypadkach nawet jest to konieczne.
W takim przypadku najistotniejsze jest złożenie apelacji w ustawowym terminie. Tylko w taki sposób wyrok rozwodowy się nie uprawomocni, a więc będzie jeszcze możliwa jego zmiana. Profesjonalny pełnomocnik nie tylko więc dopilnuje, aby termin do wniesienia apelacji został zachowany, lecz przede wszystkim ową apelację sporządzi, co tylko z pozoru wydaje się proste.
Prawidłowe i skuteczne sformułowanie apelacji wymaga bowiem dogłębnego przeanalizowania sprawy i wychwycenia wszystkich błędów bądź uchybień sądu I instancji, czego osoba nie posiadająca wiedzy prawniczej, zwykle nie jest w stanie samodzielnie zrobić. Ponadto, jeśli na etapie postępowania apelacyjnego mają zostać przedstawione nowe fakty i dowody, zadaniem pełnomocnika będzie przekonanie sądu, że wcześniejsze ich powołanie nie było możliwe, bądź że potrzeba ich powołania wynikła później, gdyż tylko w takim przypadku sąd dopuści nowe dowody do sprawy. Może się również okazać, że to dopiero pełnomocnik uświadomi stronie jakie dowody mogła wcześniej przedłożyć oraz jakie okoliczności wskazać, aby uzyskać korzystny dla siebie wyrok, ostatnią zatem szansą na ujawnienie owego materiału jest więc postępowanie apelacyjne.

Skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika na etapie postępowania w sądzie II instancji zasadne może być również wtedy, gdy wyrok rozwodowy jest korzystny, ale to strona przeciwna składa apelację, zwłaszcza taką sporządzoną przez radcę prawnego bądź adwokata. W takim przypadku należy złożyć odpowiedź na apelację i odnieść się merytorycznie do zarzutów przedstawionych przez stronę przeciwną w treści apelacji. Odpowiedź na apelację również powinna zostać złożona z zachowaniem ustawowego terminu.

W sądzie drugiej instancji sąd nie przesłuchuje po raz kolejny stron postępowania, jednakże po streszczeniu postępowania przed sądem I instancji przez jednego z sędziów, głos najpierw zabiera strona, która złożyła apelację, a następnie strona przeciwna, jeśli więc w sprawie występuje pełnomocnik to strona nie musi obawiać się takiego wystąpienia, gdyż jej stanowisko zaprezentuje ustanowiony przez nią pełnomocnik, który zrobi to profesjonalnie.
Strona nie będzie musiała nawet osobiście stawić się na takiej rozprawie. Skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nawet dopiero na etapie postępowania w II instancji, z pewnością będzie więc dla strony korzystne i może znacząco poprawić jej sytuację procesową.

Czytaj więcej

Kiedy rozwód jest niedopuszczalny

Wydawałoby się, że rozwód jest kwestią indywidualną małżonków. Otóż nie jest tak do końca. Istnieją sytuacje, w których rozwód jest niedopuszczalny (art. 56 k.r.i.o.).

Pomimo zaistnienia między małżonkami zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego, rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli:

1. wskutek rozwodu miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków, np. rozwód mógłby spowodować niekorzystne zmiany w psychice dzieci;

2. rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego;

3. orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, np. w sytuacji, gdy jeden z małżonków jest ciężko chory i nie ma kto się nim zaopiekować.

Dopiero w sytuacji, w której strony udowodnią, iż nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego oraz że nie występuje żadna z przesłanek negatywnych sąd może orzec rozwód.

Czytaj więcej

Przyczyny rozwodu z orzeczeniem o winie

„Za zawinione, na gruncie przepisów rozwodowych, uznaje się działania lub zaniechania małżonka będące wyrazem jego woli, które stanowią naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa małżeńskiego (art. 23 KRO art. 24 KRO, art. 27 KRO) lub zasad współżycia społecznego i prowadzą do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia. Nie jest przy tym konieczne, dla przypisania małżonkowi winy, objęcie jego zamiarem spowodowania, poprzez określone działania lub zaniechania, rozkładu pożycia prowadzącego w ostatecznym rezultacie do rozwodu. Wystarczy możliwość przewidywania znaczenia i skutków takiego działania lub zaniechania. Możliwość przypisania małżonkowi winy w rozkładzie pożycia jest wyłączona w razie jego niepoczytalności, a także w wypadku przemijających nawet zakłóceń psychicznych, jeżeli w tych stanach dopuścił się on działania lub zaniechania, które doprowadziło do powstania zupełnego i trwałego rozkładu pożycia.”( SN z dnia 28.02.2004 r. IV CK 406/02)

Kodeks nie wyróżnia katalogu przyczyn, dla których można uznać współmałżonka za winnego. Można jednak na podstawie doświadczenia życiowego i orzecznictwa sądów postarać się uporządkować te przyczyny. Jaka jest zatem najczęstsza przyczyna uzasadniająca winę w rozkładzie pożycia małżeńskiego?

1.  NIEWIERNOŚĆ MAŁŻONKA 

Niewierność rozumiana jest w orzecznictwie nie tylko jako zdrada fizyczna, ale również wszelkie inne zachowania małżonka, które mogą stwarzać pozory cudzołóstwa lub w inny sposób wykraczać poza granice przyjętej normalnie obyczajowości i przyzwoitości (SN z dnia 24.04. 1951r., C 735/50).

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego w niewierności małżeńskiej można rozróżnić trzy przypadki:

  1. Niewierność małżeńska prowadząca do rozkładu pożycia małżeństwa

    Jest to stan najczęściej spotykany w praktyce. Niewierność małżeńska jest nie tylko zachowaniem moralnie nagannym i sprzecznym z przysięgą składaną przez małżonków ale także zachowaniem sprzecznym z podstawą prawną zawartą w art. 23 KRO. Małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Małżonek dopuszczający się zdrady małżeńskiej, która prowadzi do rozpadu małżeństwa, ponosi zatem winę za zaistniałą sytuację.

  2. Stwarzanie przez małżonka pozorów zdrady małżeńskiej

    Jeżeli żona pragnąc wzbudzić zazdrość u męża swoim zachowaniem stwarza pozory posiadania romansu, lecz faktycznie niewierności małżeńskiej się nie dopuściła, a mąż w wyniku takiego zachowania i przekonaniu, że żona go zdradza składa pozew o rozwód z orzeczeniem o winie współmałżonki, to zachowanie małżonki może zostać ocenione jako zawiniona przyczyna rozkładu pożycia małżeńskiego. Istotne jest w takiej sytuacji jest, że pozory wzbudziły u współmałżonka przekonanie, że do zdrady rzeczywiście doszło i były przyczyną wniesienia pozwu (SN z dnia 08.01.1971, III CRN 442/70).

  3. Związanie się małżonka z osobą trzecią po ustaniu pożycia małżeńskiego.

    Małżonek, który związał się z inną osobą dopiero po trwałym i zupełnym rozkładzie pożycia małżeńskiego nie ponosi winy za rozwód wynikający z powyższej „niewierności” (SN z dnia 21.03.2003r. II CKN 1270/00).

2.  NAŁOGI

Do zawinionych przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego należą nałogi, tj. alkoholizm, narkomania, hazard. Nie ulga wątpliwości, że nałogowe pijaństwo, czy też narkomania prowadzą do rozpadu rodziny ponieważ wiążą się one ze zwiększonym poziomem agresji, przemocom domową, brakiem zainteresowania sprawami rodziny, czy też marnotrawieniem środków przeznaczonych na utrzymanie rodziny. Hazard również niesie za sobą niekorzystne skutki dla całej rodziny, powoduje agresję osoby uzależnionej i wyprzedawanie majątku rodziny.

3. OPUSZCZENIE WSPÓŁMAŁŻONKA

Trwałe i pozbawione uzasadnienia opuszczenie przez jednego z małżonków wspólnego miejsca zamieszkania może stanowić zawinioną przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego.

Poniżej przedstawiamy przykładowe orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie:

  • Nieusprawiedliwiony poważnymi względami wyjazd jednego z małżonków do innej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu nie tylko nie pociąga za sobą obowiązku wyjazdu drugiego małżonka, ale może być uznany za zawinione jego opuszczenie” (SN z dnia 15 listopada 1951 r., C 1003/51, OSN 1953, poz. 17).
  • Jednostronne zerwanie przez małżonka związku małżeńskiego należy uznać za czyn zawiniony także w przypadku, gdy powodem tego zerwania było głębokie uczucie miłości względem osoby trzeciej” (SN z dnia 8 maja 1951 r., C 184/51, PiP 1951, z. 7, s. 165, oraz OSN 1952, poz. 21).
  • „W przypadku powstania rozkładu pożycia małżeńskiego wskutek opuszczenia męża przez żonę z powodu jego kategorycznego oświadczenia, że z żoną żyć nie będzie, i wezwania jej do opuszczenia domu, należy uznać, że rozkład nastąpił z winy męża; w takim przypadku żona nie ma obowiązku powrotu do męża, dopóki ten nie okaże, że żałuje spowodowania zerwania wspólnego pożycia i że jego zamiar kontynuowania tego pożycia jest szczery i przemyślany” (SN z dnia 8 lutego 1952 r., C 609/51, NP 1953, nr 5, s. 82).

Oczywiście, gdy opuszczenie współmałżonka jest uzasadnione okolicznościami (przykładowo przemocą fizyczną lub psychiczną) nie można mówić o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego.

4. PRZEMOC FIZYCZNA LUB PSYCHICZNA

Przemoc w rodzinie może mieć różne oblicza. Agresywne zachowanie wobec współmałżonka to nie tylko przemoc fizyczna czyli naruszanie nietykalności cielesnej, ale także przemoc psychiczna, która może objawiać się m.in. używaniem wulgarnych, obraźliwych słów, poniżanie, szykanowanie, zniesławianie małżonka. Zachowanie takie jest niedopuszczalne. Należy zauważyć, że stosowanie przemocy nie może być uzasadnione reakcją na przewinienie drugiej strony. Zdrada, ani inne naganne zachowanie współmałżonka nie daje zezwolenia na szykanowanie, obrażanie, czy też poniżanie tego małżonka.

Poniżanie przez męża godności osobistej żony, polegające na odmawianiu jej równego poziomu życia, póki nie pracowała zarobkowo oraz na szykanowaniu jej, gdy podjęła pracę, winno być uważane za ważną przyczynę powstania rozkładu pożycia małżeńskiego z winy męża” (SN z dnia 9 kwietnia 1953 r., II C 2911/52, PiP 1954, z. 1, s. 180).

5. BEZCZYNNY TRYB ŻYCIA

Bezczynny tryb życia może mieć dwojaką postać. Z jednej strony można wskazać na niepodjęcie pracy zarobkowej przez małżonka, z drugiej zaś brak dbałości o rodzinę, dzieci, dom. Przyczyną winy rozkładu pożycia może być zatem niewywiązywanie się któregoś z małżonków z obowiązków domowych, takich jak sprzątanie, gotowanie.

„Zachowanie się małżonka, który będąc zdolnym do pracy, bez dostatecznego usprawiedliwienia nie pracuje lub pracuje w stopniu wysoce niedostatecznym, może być uznane za ważny powód rozkładu pożycia małżeńskiego (…).” (SN z dnia 9 marca 1956 r., IV CR 36/55, OSN 1956, poz. 110).

6. POPEŁNIENIE CZYNU W WYSOKIM STOPNIU NIEMORALNEGO

W sytuacji, gdyby któryś z małżonków dopuścił się czynu, który w ogólnym odczuciu uważany jest za moralnie niewłaściwy, takie zachowanie może być podstawą do ustalenia winy za rozpad małżeństwa. Nie ma przy tym katalogu, co można uznać za zachowanie się moralnie naganne, także każdorazowo ocena takiego czynu spoczywa na sądzie.

„Nie ulega wątpliwości, że gdy jeden z małżonków stwierdzi, że jego małżonek, którego uważał za człowieka bez skazy, wysoce moralnego, popełnił przed zawarciem małżeństwa czyn w wysokim stopniu niemoralny, to stwierdzenie takich faktów wywołując rozczarowanie, może pociągnąć za sobą niechęć do małżonka i nawet zupełny rozkład pożycia” (SN z dnia 31 maja 1949 r., C 583/49, PiP 1950, z. 8-9, s. 176).

7. NARUSZENIE OBOWIĄZKU WZAJEMNEJ POMOCY

Mowa tutaj o obowiązku wzajemnej pomocy wynikającym z powszechnie obowiązującego prawa. Może zdarzyć się sytuacja, w której jeden małżonek znajdzie się w ciężkiej sytuacji, czy to na skutek utraty pracy, czy też choroby, wypadku. Na drugim małżonku ciąży obowiązek wspierania, pielęgnowania i opieki.

„Naruszenie obowiązku wzajemnej pomocy, jeżeli wywołało stały rozkład pożycia małżeńskiego, może być uznane za wystarczającą podstawę do orzeczenia rozwodu. Zakres obowiązku wzajemnej pomocy, podobnie jak i zakres innych obowiązków z małżeństwa wynikających, nie może być mierzony obiektywną miarą, jak zakres obowiązku „staranności”, o którym mowa w przepisach prawa materialnego; jeżeli jedno z małżonków wskutek wyjątkowej okoliczności znalazło się bez swej winy w sytuacji szczególnie ciężkiej, jak na przykład wskutek pobytu w więzieniu niemieckim, obowiązek pomocy ze strony drugiego małżonka powinien być oceniony bardziej rygorystycznie, niżby to odpowiadało pojęciom przeciętnie myślącej kobiety lub przeciętnie myślącego mężczyzny” (SN z dnia 23 lutego 1950 r., WaC 298/49).

8. ODMOWA WSPÓŁŻYCIA FIZYCZNEGO

Małżonkowie są obowiązani do utrzymywania ze sobą kontaktów fizycznych. Odmowa współżycia fizycznego przez jednego ze współmałżonków może stanowić podstawę przypisania temu małżonkowi winy rozkładu pożycia małżeńskiego. Jednak w tej szczególnie wrażliwej materii, okoliczności i motywy odmowy współżycia mają decydujące znaczenie, czy odmowa może zostać zakwalifikowana jako zawiniona, czy też nie.

„Małżeństwo, które nie przystępuje do wypełnienia obowiązków, jakie nakłada zawarcie związku małżeńskiego (…), jest od samego początku martwe i nie spełnia swych zadań społecznych (…). Sama odmowa rozpoczęcia współżycia przez jednego z małżonków może być uznana za ważny powód rozkładu pożycia małżeńskiego, a jej motyw miałyby znaczenie dla oceny winy w spowodowaniu rozkładu tego pożycia.” (SN z dnia 2 maja 1952 r., C 1096/51, NP 1953, nr 5, s. 81; SN z dnia 2 maja 1959 r., CR 219/58, RPE 1960, nr 3, s. 286).

9. ZŁY STOSUNEK DO RODZINY WSPÓŁMAŁŻONKA

Rodzina to podstawowa komórka społeczna. Każdy człowiek powinien mieć prawo do własnej tożsamości i utrzymywania kontaktów z bliskimi. Zabranianie utrzymywania kontaktów, utrudnianie ich w stosunku do członków rodziny współmałżonka, czy też nawet innych bliskich osób (z wyłączeniem osoby,  z którą współmałżonek nawiązał intymne pożycie) może być samoistną przyczyną orzeczenia o winie.

heartsickness-428103__180

Czytaj więcej

Nagranie audio dowodem w sprawie o rozwód?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie – czy nagranie audio (dźwiękowe) może stanowić dowód przed sądem w sprawie o rozwód. Można spotkać się ze sprzecznymi poglądami doktryny oraz niejednoznacznym orzecznictwem sądów powszechnych i niejednolitej wykładni przepisu art. 308 § 1 k.p.c.

W polskim postępowaniu cywilnym obowiązuje zasada tzw. swobodnej oceny dowodów. Na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego została ona zdefiniowana w art. 233 § 1 k.p.c., który stanowi, iż sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Oznacza to, iż nie istnieje określona przepisami hierarchia dowodów ani formalne reguły, według których sąd mógłby dowody danego rodzaju pomijać. Przy ocenie dopuszczalności dowodu powinna mieć znaczenie przede wszystkim jego przydatność dla rozstrzygnięcia danej sprawy oraz zgodność z obowiązującymi normami prawnymi.

Argumentem przeciwko dopuszczeniu tego rodzaju dowodu, są kwestie związane z naruszeniem konstytucyjnych praw i wolności. Konsytytucja RP w art. 49 zastrzega prawo do swobody i ochrony komunikowania się.
Ponadto, powołać można konstytucyjną i prawną ochronę dóbr osobistych, w postaci choćby szeroko pojmowanej ochrony wolności, wizerunku, czy godności.

Będąc przeciw, można stawiać zarzut modyfikacji materiału dowodowego. Do dowodu z nagrania, sąd stosuje odpowiednio przepisy o dowodzie z oględzin oraz z dokumentu, przy czym te pierwsze dotyczyć będą analizy stanu nośnika, drugie natomiast treści zapisu (T. Ereciński, Komentarz do art. 308 Kodeksu postępowania cywilnego [w:] M. Jędrzejewska i inni, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa, 2012).
Ponadto, sąd badać będzie przede wszystkim treść zapisu i na tym też tle rodzi się najwięcej wątpliwości.
Negatywny stosunek do nagrań wyraził w treści wyroku Sąd Apelacyjny w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt I Aca 1057/07 oraz Sąd Najwyższy w treści wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt IV CKN 94/01.

cassette-699292_1280

Przyzwolenie w dopuszczeniu tegoż dowodu, jednak po spełnieniu szeregu warunków, wyraził Sąd Apelacyjny w Białymstoku w treści wyroku z dnia 31 grudnia 2012 r., sygn. akt I ACa 504/11. Uprzednio jednak Sąd zbadał, czy nie wsytępuje naruszenie konstytucyjnych zasad powołanych wyżej oraz czy nagranie jest autentyczne.
Zwolennikiem ‚umiarkowanego podejścia’ jest Sąd Najwyższy, czemu dał wyraz w treści wyroku z dnia 25 kwietnia 2003 r., sygn. akt IV CKN 94/01. Sąd Najwyższy stwierdził, iż skoro strona nie zakwestionowała skutecznie w toku postępowania autentyczności omawianego materiału [dźwiękowego], nie ma zasadniczych powodów do całkowitej dyskwalifikacji dowodu z nagrań rozmów telefonicznych, nawet jeżeli nagrań tych dokonywano bez wiedzy jednego z rozmówców (Wyrok SN z dnia 25 kwietnia 2003 roku, I CKN 94/01, LEX nr 80244).

Mając na względzie niejednolite orzecznictwo, decyzja o dopuszczeniu dowodu audio de facto pozostaje w gestii sędziego orzekającego w konkretnej sprawie, bowiem to od niego zależy czy dany dowód zostanie dopuszczony czy też nie.

W razie niekorzystnego wyroku, zawsze można powołać się na okoliczność niedopuszczenia tego dowodu w postępowaniu apelacyjnym. Wówczas okoliczność tę oceniać będą sędziowie sądu odwoławczego.

Czytaj więcej

Rozwód czy separacja?

Rozwód polega na definitywnym zakończeniu trwania małżeństwa. Kończy się wyrokiem Sądu, w którym Sąd rozwiązuje małżeństwo przez rozwód. Natomiast separację można określić mianem ‘niepełnego rozwodu’ albo ‘rozwodu nie do końca’.

W praktyce, sądowne orzeczenie separacji lub rozwodu daje podobne skutki. Istnieje jednak kilka podstawowych różnic między separacją a rozwodem, o których należy wiedzieć, podejmując decyzję względem dalszego trwania małżeństwa.

ROZWÓD  SEPARACJA
Pismo procesowe do Sądu – wszczynające postępowanie Pozew o rozwód. Może być pozew o rozwód bez orzekania o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego bądź pozew o rozwód z orzekaniem o winie Wniosek o separację (zgodna wola małżonków) bądź pozew o separację (brak porozumienia między małżonkami)
Przesłanki orzeczenia Zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego; brak widoku na pojednanie/porozumienie się małżonków Zupełny rozkład pożycia małżeńskiego; istnienie widoku na pojednanie się małżonków
Skutek orzeczenia Rozwiązanie małżeństwa ‘Zawieszenie’ / uchylenie małżeństwa
Zawarcie kolejnego związku małżeńskiego Po rozwodzie można zawrzeć nowy związek małżeński Separacja uniemożliwia zawarcie nowego małżeństwa, istnieje możliwość powrotu do ‘poprzedniego’ związku małżeńskiego
Kwestia nazwiska Po rozwodzie można wrócić do swojego wcześniejszego (panieńskiego) nazwiska, dopełniając wszystkich formalności w Urzędzie Stanu Cywilnego w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia o rozwodzie Po orzeczeniu separacji nie można wrócić do swojego wcześniejszego (panieńskiego) nazwiska
Koszty wszczęcia postępowania sądowego Opłata od pozwu o rozwód wynosi 600,00 zł. Wniosek o orzeczenie separacji (zgodny) – 100,00 zł.

bądź pozew o orzeczenie separacji (sporny) – 600,00 zł.

Szybkość postępowania sądowego Rozwód może zakończyć się na pierwszej rozprawie, gdy małżonkowie nie chcą orzekania o winie w rozkładzie pożycia i nie mają wspólnych małoletnich dzieci.

Jednak rozwód może trwać znacznie dłużej gdy małżonkowie chcą dochodzić kwestii winy rozkładu pożycia i nie są zgodni co do istotnych kwestii małoletnich dzieci

Separację można uzyskać już na pierwszej rozprawie w przypadku, gdy małżonkowie nie mają dzieci i gdy obie strony zgadzają się na takie rozwiązanie.

Natomiast w przypadku braku porozumienia bądź istnienia spornych kwestii co do wspólnych małoletnich dzieci, postępowanie może trwać dłużej

Obowiązek alimentacyjny Obowiązek płacenia alimentów przez małżonka wyłącznie winnego na rzecz byłego małżonka niewinnego nie jest ograniczony w czasie.

Obowiązek alimentacyjny ogranicza się w niektórych przypadkach do 5 lat. Chociaż istnieje możliwość wystąpienia na drogę sądową o przedłużenie tego okresu

Przesłanką obowiązku alimentacyjnego w przypadku, gdy orzeczono separację, bez wskazania wyłącznie winnego rozpadu pożycia małżeńskiego, jest niedostatek małżonka. Po stronie zobowiązanego możliwości zarobkowo – finansowe. W przypadku braku winy w procesie o separację, alimentów może żądać:

– małżonek winny wobec drugiego winnego małżonka,

– małżonek niewinny wobec drugiego niewinnego małżonka.

Nie ma ograniczeń czasowych.

Obowiązek pomocy Po rozwodzie na małżonkach nie ciąży obowiązek wspierania się i niesienia pomocy byłemu małżonkowi, z wyłączeniem aspektów alimentacyjnych opisanych powyżej Małżonkowie są zobowiązani do niesienia sobie wzajemnej pomocy w trakcie separacji
Orzeczenie Sądu Wyrok Postanowienie lub wyrok
Powrót do małżeństwa z tym samym partnerem Po rozwodzie, by ponownie wrócić do byłego małżonka, należy zawrzeć kolejny związek małżeński w Urzędzie Stanu Cywilnego Orzeczenie o separacji może ulec uchyleniu i małżeństw trwa nadal bez konieczności zawierania kolejnego związku małżeńskiego w Urzędzie Stanu Cywilnego

Podobieństwa między separacją i rozwodem

Władnym do orzekania o rozwodzie i separacji jest Sąd Okręgowy jako Sąd I instancji.

Po rozwodzie, jak i orzeczeniu separacji między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa a majątek wspólny z okresu trwania związku małżeńskiego powinien ulec podziałowi.

Małżonkowie nie dziedziczą po sobie z ustawy. Mogą być powołani do spadku wyłącznie na mocy testamentu.

Sąd orzeka również w kwestii alimentów na dzieci oraz odnośnie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi rozstających się małżonków i o kontaktach z dziećmi.

Sąd musi orzec, w jaki sposób małżeństwo po separacji lub rozwodzie ma korzystać ze wspólnego mieszkania.

Czytaj więcej

„Nie chcę być świadkiem na sprawie rozwodowej swoich sąsiadów”

Każda osoba wezwana przez sąd w charakterze świadka ma obowiązek stawić się w miejscu i czasie oznaczonym w wezwaniu. To sąd decyduje o tym, czy w danej sprawie jest konieczne przesłuchanie świadka. Nawet wówczas, gdy samemu świadkowi wydaje się, że nie ma w sprawie nic do powiedzenia, a nawet nie zna stron, to i tak jest zobowiązany stawić się przed sądem i odpowiedzieć na zadane mu pytania.

Świadkowie mogą zeznawać na różne okoliczności. Przykładowo zdradzana żona może powołać na świadka swoją sąsiadkę, żeby potwierdziła, że mąż często nocował poza domem i widziany był z kochanką. Sytuacja może być również taka, że świadek zostanie powołany dla wykazania, że mąż jest dobrym ojcem i dba o rodzinę.

Jeszcze raz podkreślam, że wezwani świadkowie mają obowiązek stawienia się w sądzie. Świadka, który powyższego obowiązku nie wywiązuje, a swojej nieobecności nie usprawiedliwił, sąd skaże na grzywnę, po czym wezwie go ponownie. Sąd w razie ponownego niestawiennictwa świadka może zarządzić jego przymusowe sprowadzenie przez Policję.

Ustawodawca przewidział dla świadka możliwość uzyskania zwrotu wydatków związanych ze stawiennictwem na rozprawie oraz wynagrodzenia, jeżeli wskutek stawiennictwa utracił zarobek. W tym celu należy złożyć stosowny wniosek.

Od powyższej zasady istnieje wyjątek, kiedy to osoby powołane na świadka mogą odmówić zeznań w sądzie. Zgodnie z art. 261 k.p.c. prawo do odmowy zeznań w procesie cywilnym przysługuje jedynie małżonkom stron, ich wstępnym, zstępnym i rodzeństwu oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osób pozostających ze stronami w stosunku przysposobienia. Dodatkowo świadek może odmówić odpowiedzi na zadane mu pytanie, jeżeli zeznanie mogłoby narazić jego lub jego bliskich na odpowiedzialność karną, hańbę lub dotkliwą i bezpośrednią szkodę majątkową albo jeżeli zeznanie miałoby być połączone z pogwałceniem istotnej tajemnicy zawodowej. Jednak w celu skorzystania z powyżej przedstawionych możliwości świadek musi stawić się w sądzie i oświadczyć, że korzysta z przysługujących mu uprawnień.

Czytaj więcej

Zmiana stanowiska Strony co do winy w rozkładzie pożycia małżeńskiego w toku postępowania rozwodowego

Sąd orzekając rozwód, orzeka także czy i który z małżonków ponosi winę w rozkładzie pożycia. Sąd może zaniechać orzekania o winie wyłącznie wówczas, gdy oboje małżonkowie na to wyrażą zgodę.

Jeżeli małżonkowie postanowią, że chcą się rozwieść bez orzekania o winie któregoś z nich, Sąd nie przeprowadza w tym zakresie postępowania dowodowego. Sąd wysłucha strony i zakończy postępowanie na pierwszej rozprawie.
Każdy z małżonków może jednak w toku postępowania rozwodowego zmienić zdanie i żądać orzeczenia rozwodu z wyłącznej winy małżonka, aż do momentu prawomocnego zakończenia postępowania.

Żądanie takie może być zmienione nawet po wydaniu wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Wobec czego strona może złożyć apelację do Sądu drugiej instancji, w której wskaże, że żąda rozwodu z winy małżonka. Sąd apelacyjny jest związany takim żądaniem strony.

Powyższe stanowisko utrwalone zostało również w orzecznictwie sądów powszechnych. Zmiana żądania przed Sądem apelacyjnym niekorzystnie wpływa na sprawność postępowania, gdyż pociąga za sobą konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku ze względu na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. Okoliczności decydujące o winie rodzą doniosłe skutki chociażby ze względu na możliwość domagania się alimentów od małżonka uznanego za winnego rozkładu pożycia. W takim przypadku zasada sprawności szybkości musi ustąpić zasadzie dwuinstancyjności postępowania sądowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 15 marca 2013 r., sygn. akt I ACa 148/13). W swym dotychczasowym orzecznictwie Sąd Najwyższy wskazuje, że ‚Strona procesu o rozwód może w postępowaniu apelacyjnym cofnąć zgodę na zaniechanie orzekania o winie rozkładu pożycia’ (por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 17 lutego 2005 r. sygn. akt IV CK 557/04).

Zmiana żądania wiązać się będzie również z koniecznością przeprowadzenia przez Sąd pełnego postępowania dowodowego. Dowody winy może powołać zarówno małżonek, który zmienił żądanie w toku procesu, jak i drugi małżonek, który również ma prawo do zmiany swojego dotychczas popieranego stanowiska.

W sytuacji wyżej opisanej, Sąd drugiej instancji uchyli wyrok Sądu pierwszej instancji i sprawę przekaże do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji z zaleceniem ustalenia, czy i która ze stron ponosi winę w rozkładzie pożycia.

12191396_894873393953268_3815859773899605434_n

Czytaj więcej

przeszkody małżeństwo

Małżeństwo – co stoi na przeszkodzie?

W polskim systemie prawa ustawodawca przewidział niektóre sytuacje, które uniemożliwiają zawarcie małżeństwa, są to tzw. przeszkody. Przeszkoda, to pewne określone cechy osobiste i okoliczności rzeczowe, które nie pozwalają osobom nimi obarczonym na ważne zawarcie małżeństwa, dotyczą one bezpośrednio danej osoby.

  1. Przeszkoda wieku. 

    Zgodnie z art.10 KRO małżeństwo może być zawarte jedynie przez osoby, które ukończyły osiemnaście lat. Istnieje jeden wyłom od powyższej zasady, mianowicie kobieta po ukończeniu szesnastu lat może zawrzeć ważne małżeństwo, pod warunkiem, że sąd opiekuńczy na to zezwoli ze względu na ważne powody i po ustaleniu, że zawarcie małżeństwa będzie zgodne z dobrem założonej rodziny.

  2. Przesłanka ubezwłasnowolnienia.

    Zgodnie z art. 11 § 1 KRO nie może zawrzeć małżeństwa osoba ubezwłasnowolniona całkowicie. Natomiast przesłankami uzasadniającymi całkowite ubezwłasnowolnienie są: choroba psychiczna, niedorozwój umysłowy albo innego rodzaju zaburzenia psychiczne w szczególności pijaństwo lub narkomania powodujące, że osoba nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Nie stanowi natomiast przeszkody do zawarcia małżeństwa ubezwłasnowolnienie częściowe.

  3. Przesłanka choroby psychicznej. 

    W myśl art. 12 § 1 KRO nie można zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.

  4. Przeszkoda bigamii. 

    Nie może zawrzeć małżeństwa, kto już pozostaje w związku małżeńskim. Przeszkoda ta jest konsekwencją zasady monogamii, która obowiązuje w polskim systemie prawa. Należy zauważyć, że dodatkowo bigamia stanowi przestępstwo w myśl przepisów Kodeksu karnego (art. 206 k.k.).

  5. Przeszkoda pokrewieństwa. 

    Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej.

  6. Przeszkoda powinowactwa. 

    Nie mogą zawrzeć ze sobą małżeństwa powinowaci w linii prostej. Powinowactwo jest węzłem łączącym jednego małżonka z krewnymi drugiego małżonka. Jest to węzeł wyłącznie prawny, nie zaś biologiczny i istnieje nawet po rozwodzie między małżonkami.

  7. Przeszkoda przysposobienia.

    Nie mogą ze sobą zawrzeć małżeństwa przysposabiający i przysposobiony. Przeszkoda ta obejmuje jedynie osobę przysposobionego i przysposabiającego, co w konsekwencji oznacza, że nie dotyczy przysposobionego i jego krewnych z przysposobienia.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 25 lutego 1964r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 1964r. Nr 9, poz. 59 ze zm.).

Czytaj więcej